Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

De gevaarlijke kant van het pgb

De laatste jaren is er veel te doen geweest rondom het persoonsgebonden budget. Waar het aanvankelijk de ideale oplossing leek voor patiënten en hun naasten, is er tegenwoordig ook steeds meer kritiek te horen. Pleitbezorgers en critici bestrijden elkaar met verschillende argumenten. Het belangrijkste aspect blijft echter tot nog toe onder de radar: ouders die de problematiek van hun kind bewust opblazen, zodat ze in aanmerking kunnen (blijven) komen voor het pgb. Zowel in de kindergeneeskunde als de specialistische jeugdhulp komt dit fenomeen steeds vaker voor. Professionals die dit onderkennen houden zich helaas alleen liever op de vlakte. Kritiek op het pgb betekent namelijk automatisch een ongenuanceerde virtuele lynchpartij op sociale media door alle betrokkenen.

Naast de vele ouders die wel goed en verantwoordelijk met het pgb omgaan en er op geen enkele wijze misbruik van maken, zijn er ook ouders die de grens van het ontoelaatbare overschrijden. Geregeld zie ik moeders (het zijn meestal moeders) de problematiek van hun psychisch of lichamelijke zieke kind opkloppen en de klachten aandikken vanwege het pgb. Zij doen voorkomen alsof hun kind zieker is dan het in werkelijkheid is en maken het kind nog afhankelijker van hen dan het al is. Het is een hellend vlak met aanzienlijke gevolgen voor het kind, zowel in de kindertijd als daarna. Stagnatie in de ontwikkeling komt bij deze kinderen veelvuldig voor.

Kindergeneeskunde vs. specialistische jeugdhulp

Waar er in de kindergeneeskunde gelukkig steeds meer aandacht lijkt te zijn voor de keerzijde van het pgb, is er in de specialistische jeugdhulp helaas nog maar amper oog voor, terwijl het juist daar welig tiert. Doordat professionals een overmatig begrip voor de kwetsbaarheid van ouders tonen, gaan zij vaak veel te veel mee in het opgeklopte dramatische verhaal en hebben zij meestal geen enkel besef van wat er zich voor hun ogen afspeelt. Het is een veelvoorkomende blinde vlek. Daarnaast zijn psychische aandoeningen en hun oorzaken nu eenmaal een stuk moeilijker te traceren dan somatische ziekten. Het ontbreken van biomarkers geeft ouders als het ware nog meer vrij spel. Professionals die dit fenomeen wel onderkennen zwijgen echter liever en brengen dit meestal niet onder de aandacht, zich volledig bewust van hoe gevoelig dit onderwerp bij iedereen ligt. Maar hierover blijven zwijgen staat gelijk aan het indirect beschadigen van zieke en kwetsbare kinderen.

Pgb als inkomen

Wanneer je perverse prikkels invoert in de zorg voor zieke kinderen moet je niet verbaasd zijn wanneer zelfs ouders daar op een bepaalde manier handig misbruik van weten te maken. Zorg belonen met geld kan nu eenmaal misbruik in de hand werken. En ook ouders zijn daar niet ongevoelig voor, al denken velen van wel. Het pgb is per slot van rekening verworden tot (aanvullend) inkomen. Zonder dit inkomen kunnen sommige gezinnen daadwerkelijk in de financiële problemen komen, omdat ze hun levensstijl hierop aangepast hebben. Daarnaast zijn er ook ouders die een fors pgb opstrijken voor zichzelf, terwijl het gezien hun financiële situatie beslist onnodig is. Het steevaste argument dat de zorg voor het zieke kind veel ouders belet om buitenshuis te werken klopt absoluut, het is alleen niet zuiver om het pgb dit te laten compenseren.

Zorg in natura inkopen is voor sommige ouders absoluut noodzakelijk, omdat niet alle zorg altijd toereikend is. Laat daar geen misverstand over bestaan. Maar dat is iets anders dan jezelf laten uitbetalen voor de zorg van je bloedeigen kind.

Milde variant van Münchhausen by Proxy

Dat de mildere variant van het syndroom van Münchhausen by Proxy direct kan voortkomen uit het pgb, daar schijnen maar weinig mensen zich bewust van te zijn. Ook veel professionals zijn dat niet. Nagenoeg iedere zorgverlener kent het syndroom waarbij ouders hun eigen kind doelbewust ziek maken om aandacht te genereren voor zichzelf. Het is een complexe aandoening en komt sporadisch voor. Voor de mildere variant is daarentegen nauwelijks aandacht, terwijl deze toch echt welig tiert. Veel kinderartsen en kinder- en jeugdpsychiaters onderschatten dit en wijten het vaak aan het overbezorgd zijn van ouders. Niets is echter minder waar.

Alles moet wijken voor het pgb

Ook professionals die werkzaam zijn in de kindergeneeskunde aan huis komen dit fenomeen steeds vaker tegen. Nagenoeg altijd bij ouders die zichzelf laten uitbetalen voor de zorgtaken die zij zelf uitvoeren bij hun kind. Ouders die de zorg in natura inkopen, vertonen dit gedrag sporadisch. Geregeld zetten deze ouders de kinderverpleegkundigen die het pgb komen indiceren onder druk en bedreigen hen soms zelfs. Het pgb is voor hen nu eenmaal onmisbaar geworden en er staat veel op het spel. Saillant detail is dat veel van deze ouders in het verleden de zorg vaak afnamen in natura en daarover in het algemeen zeer tevreden waren. Pas nadat zij zichzelf konden laten uitbetalen voor de zorg die zij verleenden, is dit omgeslagen. Met alle gevolgen van dien.

Erkennen is noodzaak

Het pgb is voor veel ouders van zieke kinderen daadwerkelijk een broodnodige aanvulling. Zolang de benodigde zorg ontoereikend is en tekortschiet, is dit soms de enige mogelijkheid om een kind liefdevol thuis te (laten) verzorgen. Maar het pgb heeft ook een gevaarlijke kant. Voor die kant is stelselmatig te weinig aandacht. Erkennen dat het pgb voor bepaalde ouders een melkkoe is die hen stimuleert tot schadelijk gedrag, is bittere noodzaak. De kans is anders groot dat we hierdoor over een aantal decennia de getuigenissen van deze dan volwassen geworden kinderen zullen horen, waarin ze uit de doeken doen hoe alles moest wijken voor het pgb. Inclusief hun eigen welbevinden…

Yvonne van Riemsdijk Over Yvonne van Riemsdijk

ervaringsdeskundige schrijver & spreker | betrokken en bevlogen, maar ook kritisch en niet altijd politiek correct | sport, leest en struint graag door de natuur | heeft drie volwassen zoons

Reacties

  1. Anne-Miek Wijnbergen Anne-Miek Wijnbergen zegt

    Nou Yvonne de gemeente (wmo) heb ik simpelweg een keuze gegeven. Zoon woont thuis op de wachtlijst beschermd wonen. Wie geeft hem in de tussentijd zijn begeleiding? Ik via pgb? Of een professional, via ZIN. Zoon heeft het liefste mij. Budgettair gezien is het voor gemeente appeltje eitje. Dat ik mezelf inhuur en gerichte begeleiding geef is zoveel goedkoper en bovendien ideaal. Ander verhaal is jongste die begeleid woont. Het hele budget gaat naar instelling. Terwijl ik nog steeds een fors deel begeleiding geef. Gratis en voor niets. Een blik op zijn kamer en je vraagt je dingen af over begeleiding

Reageren

*

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten