Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Hoe media en ouders op grote schaal de privacy van kwetsbare kinderen schenden

Al langere tijd overschrijden zowel media als ouders de grenzen van het ontoelaatbare wanneer het gaat om de privacy van kwetsbare kinderen. Soms doelbewust, veel vaker onbewust. Beide partijen portretteren kinderen en jongeren geregeld alsof ze last hebben van een simpel griepje, terwijl ze vaak ernstig psychisch ziek zijn of lijden aan een aanverwante stoornis. Al dan niet herkenbare jongeren die zichzelf beschadigen, psychotisch of suïcidaal zijn, kinderen die agressief gedrag vertonen of ronduit depressief zijn. Het lijkt allemaal geen enkel probleem meer te zijn om dit voor het voetlicht te brengen.

van rups naar vlinderGelukkig bezondigen niet alle ouders zich hieraan en zijn er ook vele die de leefwereld van hun kinderen wel goed afbakenen. Eenmaal op het worldwide web is een terugkeer nauwelijks meer mogelijk en is alles tot in de eeuwigheid vastgelegd. Iets wat veel mensen nogal eens lijken te vergeten. Ook wanneer kinderen en jongeren zonder afbeelding in de media of op het web verschijnen, kan dit uitermate schadelijk zijn voor hun ontwikkeling en zelfbeeld. Ouders die met naam en toenaam hun hele lek en gebrek uit de doeken doen, zijn immers heel gemakkelijk te herleiden naar het kind in kwestie. Het is triest en kan op de lange termijn zelfs zeer schadelijk zijn.

Het doel lijkt de middelen te heiligen

Het is gebruikelijk dat journalisten bij een interview graag het kind in kwestie in beeld willen brengen of enkele foto’s tonen. Vanuit hun rol is dat natuurlijk zeer begrijpelijk. De lezer of kijker is immers benieuwd naar het kind achter het verhaal, zo redeneren zij. Geregeld zien we ook een soort compromis ontstaan: het gezicht wordt geblurd en de rest in vol ornaat getoond. Inclusief de eventuele diepe snijwonden en littekens. Alles om maar te benadrukken hoe ernstig en benard de huidige situatie is. Meestal gaat het namelijk om kinderen die geen of niet de juiste hulp krijgen. Zogenaamd uit naam van een hoger doel overschrijden zowel journalisten als ouders de precaire grens van privacy. Toch is, ook als de nood aan de man is, is het van groot belang om de privacy te waarborgen. Juist dán!

Ouders verspreiden intieme en schokkende details over hun kind

Naast journalisten, bezondigen ook ouders zelf zich geregeld aan inbreuk op de privacy van hun eigen kind. En dat is lang niet altijd vanwege een benarde situatie. Ze schrijven columns en blogs met zeer gedetailleerde en soms schokkende informatie over hun kwetsbare kind. Dat deze informatie niet bestemd is voor derden, lijkt niet in hun op te komen. Wanneer het gaat om zuivere diagnoses, is dat nog enigszins te begrijpen. De omgeving is meestal toch al op de hoogte en je hoeft ook niet álles binnenskamers te houden. Al zou ik ook hiermee uiterst voorzichtig omgaan. Veel ernstiger is het wanneer ouders ook de grote en kleine problemen en allerlei intieme details uit het dagelijks leven van hun kind tentoonspreiden. Werkelijk alles ben ik de afgelopen jaren al tegengekomen: kinderen die opstandig zijn, slechte cijfers halen, baat of last hebben van medicatiegebruik, de messen thuis uit de la halen wanneer ze door het lint gaan, hun ouders te lijf gaan, last hebben van angsten en diep verdriet, zichzelf beschadigen, depressief en suïcidaal zijn, intieme gesprekken tussen ouder en kind, onthullingen over het liefdesleven van jongeren en de daarbij behorende problematiek et cetera.

Het is de taak van deskundigen ouders en journalisten voor te lichten

Met verbijstering lees en hoor ik de meest intieme details uit het leven van al deze kinderen. En steeds opnieuw vraag ik me af: waarom waarschuwt niemand deze ouders? Waarom lijken zelfs deskundigen het doodnormaal te vinden dat dit allemaal op straat komt te liggen? Sterker: ze werken er zelfs veelvuldig aan mee door het delen van de inhoud op sociale media. Ook dit huidige blogplatform mag zich op dit vlak wel eens goed achter de oren krabben. Ouders mogen dan misschien eindverantwoordelijk zijn voor wat ze allemaal naar buiten toe brengen over hun kind, als platform ben je medeverantwoordelijk voor hetgeen er op dat platform verschijnt. Het gaat namelijk niet alleen om een platform met een enorm groot bereik, je mag aannemen dat men ook begrijpt hoe schadelijk dit kan zijn. Ouders voorlichten zou al een stap in de goede richting zijn.

Kinderen hebben het recht een nieuwe start te maken

Maar weinig mensen schijnen stil te staan bij het feit dat veel kinderen op een dag genezen zullen zijn. En wanneer zij dat zijn, dat ze dan alle ellende en gruwelijke details graag achter zich willen laten en met een schone lei willen beginnen. Maar ook als zij niet volledig zullen genezen, heb je als ouder de plicht om je kind te beschermen en hun privacy te waarborgen. Geregeld hoor ik ouders beweren dat hun kind volledig op de hoogte is van hetgeen ze over spreken en schrijven en dat hun kind ermee instemt. Los van het feit dat ik daar geregeld mijn vraagtekens bijzet, vraag ik me vooral ook af hoe objectief deze kinderen of jongeren zijn. Van jongs af aan zijn deze kinderen immers geïndoctrineerd en groeien ze op met een ouder die stelselmatig alles aan de grote klok wil hangen. Alles onder het mom van openheid en het al dan niet bestrijden van stigmatiseren. Dat het tegenaan van stigmatiseren van groot belang is, zal ik beslist niet ontkennen. Wat je nu alleen veelvuldig ziet gebeuren, is dat ouders dit als excuus gebruiken. Dus hoe weloverwogen is dat instemmen van deze kinderen eigenlijk? En zouden ze überhaupt wel in staat zijn om de gevolgen te kunnen overzien op nog jonge leeftijd? Ik ben bang van niet.

Dieperliggende problematiek noopt ouders tot naar buiten treden

Begrijp me niet verkeerd: ik wil ouders beslist niet in een kwaad daglicht stellen. Zij hebben het al zwaar genoeg. Veel liever pleit ik voor een beter begrip en ondersteuning van deze groep kwetsbare ouders. Zolang behandelaren alleen blijven zwijgen, wil ik waarschuwen voor de langetermijngevolgen van dit ondoordachte handelen. Overigens is er vaak een grondige reden waarom veel ouders deze enorme behoefte hebben. Onbegrip van de omgeving, eenzaamheid, isolement, eigen problematiek, almede de zware last die zij moeten dragen, noopt deze ouders vaak om hun hele hebben en houwen en dat van hun kind aan de grote klok te hangen. Geregeld zie je hierbij ook dat ouders de problematiek onnodig opkloppen, overmedicaliseren en zich overmatig identificeren met de stoornissen van hun eigen kind. Op deze wijze genereren zij aandacht voor zichzelf. Een heel menselijke reactie wanneer het water je aan de lippen staat. Maar wel een die het kind grote schade kan berokkenen. Al decennialang is dit een groot onderschat probleem binnen de jeugdhulpverlening en iets wat je beslist niet hardop mag benoemen. Deskundigen zien ouders nu eenmaal (terecht) als kwetsbaar en zijn om die reden vaak blind voor schadelijk gedrag. Bang als ze zijn ouders te kwetsen, laten zij veel liever alles op zijn beloop. Met alle gevolgen van dien.

Opnieuw een onbeschreven blad willen zijn

vlinderOoit, lang geleden was ik zelf een zieke, beschadigde en kwetsbare jongere. Mijn ouders respecteerden mijn privacy volledig en internet bestond toen gelukkig nog niet. Toch had ik als jongvolwassene op een dag de enorme behoefte om alle schepen achter me te verbranden. Iets wat zonder het bestaan van internet en sociale media ook mogelijk was door simpelweg te verhuizen naar een andere woonplaats. Ver weg van al die mensen die kennis hadden van mijn verleden. Ik snakte naar een nieuw leven, waarin niemand wist hoe slecht gesteld het met me was geweest. Niemand wist wat voor rare dingen ik had gezegd en gedaan, want zo voelde dat destijds. Want waar ik ook keek en kwam, altijd had ik het gevoel dat men mij niet zag zoals ik werkelijk was. Er was altijd die gewezen patiënt. En of dat nou ingebeeld was of niet, dat maakt voor een jongvolwassene niets uit. Het is de drang en de behoefte een onbeschreven blad te willen zijn. En het is juist dát wat nodig is om je vleugels weer uit te kunnen slaan. Vliegend naar een nieuw bestaan waar niemand enig weet heeft van alle doorstane pijn en ellende. Waarin iedereen weer onbevangen naar je kijkt, en jij daardoor het vertrouwen krijgt je leven weer opnieuw op te bouwen en in te richten. Het patiënt-zijn achter je latend, voor de rest van je leven. Het is iets wat ik álle kinderen gun en waar zij ook volkomen recht op hebben.

Yvonne van Riemsdijk Over Yvonne van Riemsdijk

ervaringsdeskundige schrijver & spreker | betrokken en bevlogen, maar ook kritisch en niet altijd politiek correct | sport, leest en struint graag door de natuur | heeft drie volwassen zoons

Reacties

  1. Beste Anne-Miek,

    Dank voor je reactie. Al eerder hebben wij op Twitter een discussie gehad over dit onderwerp. Ik begrijp dat jij het niet eens bent met mijn visie. Hoe zou je ook anders kunnen? Want jij bent precies een van de vele moeders waar ik in mijn blog over schrijf. Al jarenlang lees ik de meest intieme en soms schokkende details over jouw kinderen en dat vind ik uiterst kwalijk. Jouw argument dat zij zouden instemmen en van dit alles op de hoogte zouden zijn, doet daar voor mij niets aan af. Zoals ik al eerder schreef, zal het voor jouw kinderen volkomen acceptabel zijn, zij zijn immers op deze wijze grootgebracht.

    Je schermt met het feit dat jullie je niet schamen voor jullie diagnoses en dat het belangrijk voor andere ouders zou zijn om alles naar buiten toe te brengen. Het is een veelgehoord argument en exact wat ik bedoel wanneer ik spreek over ouders die onder het mom van het tegengaan van stigmatiseren hun hele lek en gebrek aan de grote klok hangen. Dank voor de onderbouwing dus.

    Het voortdurend hameren op het feit dat ASS levenslang zou zijn en je kinderen a.h.w. nooit meer zullen genezen, iets wat je geregeld ook buiten dit platform om beweert, is exact de reden waarom jouw kinderen niet los kunnen komen van de diagnoses en het medisch model. Je houdt ze hiermee a.h.w. gevangen en staat hun ontwikkeling in de weg. En jouw inmiddels volwassen kinderen hebben zich dat eigen gemaakt. Natuurlijk begrijp ik wel hoe zoiets tot stand komt en is dit meer een verwijt naar professionals in het algemeen, laat dat duidelijk zijn. Maar het is wel belangrijk om te benadrukken.

    Het argument dat de vrienden van jouw zoons de blogs niet zouden lezen, is natuurlijk onzin. Dat is iets wat je namelijk helemaal niet kan weten. Jouw kinderen zijn in een mum van tijd via jou te traceren. Daarbij zullen vrienden, familie, bekenden of werkgevers jou echt niet altijd op de hoogte brengen van het feit dat ze de blogs gelezen hebben.

    Wat betreft de boeken die je noemt: dat is van een geheel ander kaliber. Boeken worden soms met een hoger doel geschreven en kunnen inderdaad bijdragen aan een beter begrip voor psychische ziekten. Natuurlijk zijn er ook boeken op de markt geschreven door ouders die niets bijdragen en ook schadelijk zijn, maar dat zullen er een stuk minder zijn dan de talloze blogs die in omloop zijn.

    Tot slot wil ik je nog even meegeven dat ik geen seconde twijfel aan de liefde die je voor je kinderen hebt. Ook weet ik dat je het beste met hun voor hebt en denkt te handelen in hun belang en in die van anderen. Het is dus geen persoonlijke aanval op jou als mens, want ik denk dat je het hart op de juiste plaats hebt. Desondanks vind ik het belangrijk om de zaken expliciet te benoemen naar je, zodat je begrijpt waarom het niet goed is om de privacy van je kinderen zo te grabbel te gooien.

  2. Anne-Miek Wijnbergen Anne-Miek Wijnbergen zegt:

    Min kinderen stemmen volledig in met de blogs die ik schrijf. Voor publicatie op De Kennis lees ik het blog eerst aan hun voor of evt. Andere betrokkenen. De blogs worden niet gelezen door hun vrienden. Het is nodig om mensen bewust te maken, en daar staan mijn kinderen volledig achter. Wij schamen ons niet voor onze diagnoses, die ook niet over gaan. ASS is levenslang. Veel andere ouders vinden er herkenning in, wat als steunend wordt ervaren. Wat wel uitmaakte is de liefde voor je kind die uit een blog spreekt. De mate van respect. Het is waar dat sommige ouders helaas alleen zien als ziek gestoord. Je kind is veel meer dan dat! Vaak is er dan ook sprake van gebrek aan begeleiding. Je stelt blogs en blogs ter discussie. Hoeveel boeken zijn niet geschreven over ouder van een kind met een psychiatrische diagnose? Ik las lange tijd alles wat los en vast zat over het onderwerp en ik kan je vertellen veel. Heel veel!

Reageren