Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Afzien van zelfdoding

Onlangs las ik een artikel in de Volkskrant waarin hoogleraar psychiatrie Aartjan Beekman de wens uitsprak om eens wat vaker over de beweegredenen voor het afzien van suïcide te lezen. Media lijken immers alleen nog maar oog te hebben voor de geslaagde pogingen. Ik ben het volledig met hem eens. Ter bemoediging voor jongeren en volwassenen die denken aan zelfdoding, meer kennis voor professionals en om het beeld te laten kantelen dat euthanasie bij ernstig psychisch lijden een verstandig besluit zou zijn, geef ik een inkijkje in mijn inktzwarte en veelvuldige suïcidale verleden. Wie weet geeft het anderen moed, zet het mensen aan het denken en inspireert het professionals.

Ik was veertien jaar oud toen de eerste tekenen van psychisch ziek zijn zich openbaarden en een zwaar depressief gevoel zich langzaam van mij meester maakte. Niet dat ik dat toen ook als zodanig herkende, dat niet. Het verlammende en uitputtende gevoel dat ik dagelijks had, was een soort vanzelfsprekendheid voor me geworden. Net als het masker dat ik dagelijks droeg. Mijn sterke innerlijke kracht zorgde er echter voor dat ik toch enigszins bleef deelnemen aan het leven. Meer was het eigenlijk niet.

De mantra van zelfdoding

Naarmate de tijd vorderde nam mijn depressie steeds ernstigere vormen aan. In de morgen sleepte ik mezelf naar school, om vervolgens rond het middaguur vroegtijdig weer af te haken en doodziek naar huis terug te keren. Ik weet nog goed hoe die bijna dagelijkse terugweg van school naar huis voor mij voelde: er leek geen einde aan te komen. Onderweg speelde er zich een soort constante mantra in mijn hoofd af: ik wil dood… ik wil dood… ik wil dood. En bij iedere stap die ik zette, werd dit verlangen heviger en trad ik als het ware een beetje buiten mezelf. Het voelde vaak alsof ik niet meer geheel in mijn lichaam aanwezig was. Misschien kwam het vanwege het totale gebrek aan energie dat ik zelfs dat nietige stukje van 15 minuten niet meer terug naar huis kon lopen. Of misschien kwam het wel doordat mijn intense verlangen naar de dood mij als het ware steeds verder terugtrok uit mijn eigen lichaam, alsof ik mezelf alvast voorbereidde op het naderende einde. Thuis aangekomen rolde ik steevast uitgeput mijn bed in om er de hele verdere middag niet meer uit te komen. Gevloerd door de migraine en de inktzwarte deken die over me heen lag.

Medicatie in een poging de symptomen te beteugelen

Mijn omgeving en medisch specialisten weten dit alles aan mijn ziektegeschiedenis. Op mijn dertiende was ik immers na een zeer ernstige nieraandoening in een diep coma geraakt waaruit ik wonder boven wonder weer uit ontwaakt was. De restverschijnselen, waaronder een lichte hersenbeschadiging, waren echter aanzienlijk. Dus één en één is twee, toch? Maar waar kwamen dan al die nachtmerries en bizarre flashbacks vandaan? De artsen in het ziekenhuis wisten wel raad met al mijn vage klachten. Of ik nu bij de kinderarts, de neuroloog, of later de internist kwam: allen zagen de oplossing in het veelvuldig voorschrijven van zware medicatie. Niemand was zich er schijnbaar van bewust dat er een sterke overlap is tussen de restverschijnselen van een diep coma en een zware depressie, en dat die twee dus moeilijk van elkaar te onderscheiden zijn. Dat het gewoon een soort kip-ei-verhaal geworden was. En waarom begreep sowieso niemand dat ik niet meer dezelfde persoon was als voorheen? Dat ik veranderd en geen kind meer was omdat ik stervende was geweest. Waarom vroeg niemand mij toch hoe dit allemaal voor mij geweest was?

Gesmoorde schreeuw om hulp

Door de vrachten voorgeschreven medicatie met aanzienlijke bijwerkingen belandde ik van de regen in de drup. Nadat ik mezelf jarenlang voortgesleept had, ontwikkelde ik bovendien ook nog een ernstige eetstoornis. Ik was inmiddels zeventien. Op alle mogelijke manieren gaf ik signalen af en probeerde ik aan de bel te trekken. Maar helaas… niemand gaf gehoor aan mijn bedekte noodkreten. Ten einde raad deed ik daarom een halfslachtige poging mijn polsen door te snijden. En toen dat geen zoden aan de dijk zette omdat ik halverwege afhaakte, belde ik uit pure wanhoop naar stichting Korrelatie, tegenwoordig Mind Korrelatie. Om verschillende redenen bleef het helaas bij een eenmalig contact. Het was gewoonweg te moeilijk voor me.

Het desastreuse zwijgen van de eigen omgeving

Anderhalf jaar later deed ik wederom een poging, deze keer met een overdosis tranquilizers van een huisgenoot. Ik weet nog goed hoe mijn omgeving hierop reageerde en hoe verschrikkelijk pijnlijk dat voor me was. Niet met mededogen maar met onbegrip, veroordeling en zelfs kille afwijzing. Want was het niet gewoon een schreeuw om aandacht en wilde ik nu wel echt dood? Toen ik nadien weer terug naar school moest voelde ik ook daar de ogen in mijn rug prikken. In de ogen van anderen was ik door deze gebeurtenis een soort paria geworden. En erger: iedereen zweeg erover. Het werd nooit meer normaal voor me en het was dan ook het laatste zetje om met mijn vervolgopleiding te stoppen. Wel leek iedereen na mijn laatste wanhoopspoging ineens wakker te zijn geworden en werd ik met spoed doorverwezen naar een RIAGG. Helaas was de intake één grote desillusie, waardoor ik nooit meer teruggegaan ben voor hulp en behandeling. Het laat zien hoe een ogenschijnlijk onbelangrijke intake voor sommige mensen doorslaggevend en zelfs levensreddend kan zijn.

Jongeren in geestelijke nood verdienen een eigen landelijk noodnummer. De drempel naar 113 is voor velen te hoog en het online hulpaanbod te versnipperd. Anno 2018 moet samenwerking en financiering toch mogelijk zijn om dit tot stand te brengen. Laat mijn verhaal een inspiratiebron zijn om de handen ineen te slaan en dit mogelijk te maken. Voor de kinderen en jongeren van nu…
Nu hulp nodig? Ga dan naar je huisarts, neem contact op met Mind Korrelatie of bel eventueel 113. Waar je ook voor kiest: neem iemand in vertrouwen. Dat kan een professional zijn of iemand uit je eigen omgeving. Praten helpt!

 

Leerlingbegeleider als absolute redder in nood

Mijn absolute redding in die inktzwarte periode was een adjunct-directeur/leerlingbegeleider van mijn middelbare school, die mij ook na mijn eindexamen nog bleef ondersteunen. Op het dieptepunt van mijn leven reikte iemand mij opeens de hand. Deze man ontfermde zich jarenlang op een liefdevolle wijze als een soort mentor over mij en sprak vaak urenlang met me. Hij was mijn enige houvast en rots in de branding en heeft mij daadwerkelijk langs de rand van de afgrond weggesleurd. Behoed voor het springen in het ravijn… Het zijn meestal gewone mensen die uitzonderlijke dingen doen.

Ruimte en tijd voor herstel

Jaren verstreken, ik trouwde en stichtte een gezin. Mijn eetstoornis bleef echter voortbestaan, evenals mijn depressie. Het was alleen allemaal wat lichter en beter hanteerbaar geworden voor me. Daarnaast gaven mijn kinderen mij een doel in het leven, waardoor mijn eigen ellende wat meer naar de achtergrond toe verdween. Over was het niet. Veertien jaar later scheidde ik van mijn echtgenoot. Maar in plaats van de verwachte vrijheid en gelukzaligheid stortte ik volledig in. Na 34 jaar kwam er ineens ruimte en tijd voor mezelf en ging de beerput uit mijn jeugd dan eindelijk open. Het was tijd om met mezelf aan de slag te gaan, hulp te zoeken en in therapie te gaan. En zo geschiedde…

Oorzaak geopenbaard

De pijn en ellende die toen naar boven kwam drijven, is met geen pen te beschrijven. Mijn eetstoornis, levenslange depressies, bizarre flashbacks, nachtmerries en angsten kregen een naam. De diagnose in de ggz: complexe PTSS met periodes van ernstige depressie. Na bijna 36 jaar op deze aardbol te hebben rondgelopen, werd de oorzaak eindelijk geopenbaard aan me en kwam alles stukje bij beetje terug in mijn bewustzijn. Het werd een ellenlange weg naar herstel. Mijn problematiek bleek voort te komen uit jarenlang stelselmatig en extreem sadistisch fysiek, geestelijk en seksueel geweld gedurende mijn kindertijd, doordat ik vanaf mijn zesde tot aan mijn dertiende jaar buiten mijn ouderlijk huis beland was in een netwerk van daders waaraan jonge kinderen ten prooi vielen. Het doek viel opnieuw voor me en ik was weer terug bij af: intens terugverlangend naar de dood. 

Kinderen hebben en zelfdoding: een slechte combinatie

In de diepste duisternis verlangen naar de ultieme rust wanneer het leven te zwaar is om te dragen, was mij al eerder bekend. Maar uit het leven willen stappen, terwijl je kinderen hebt waar je zielsveel van houdt, was een compleet nieuwe gewaarwording voor me. Veel mensen kunnen dat niet begrijpen. Want hoe kun je nu zelfdoding overwegen als je kinderen hebt? Neem van mij aan: dat is mogelijk. Sterker: op zulke momenten denk je zelfs dat je je kinderen er een dienst mee bewijst. Dat ze beter af zullen zijn zonder jou. Want wat was ik nou voor een waardeloze moeder? Gefaald in mijn moederschap, psychisch ziek en amper nog in staat om goed voor ze te kunnen zorgen. Zouden ze niet heerlijk verlost zijn van alle problemen wanneer ik er een einde aan zou maken? Zal ik dus toch gewoon maar naar het spoor gaan en voor die trein springen?

De ultieme bewustzijnsvernauwing

Ook zoiets… die trein. De kritiek is meestal niet van de lucht wanneer iemand zich daadwerkelijk voor die trein werpt. Volgens velen zou het een egoïstische daad zijn waarbij men geen rekening houdt met de gevoelens van de machinist en omstanders. Het maakt me altijd razend wanneer ik zoiets hoor. Denken mensen nou werkelijk dat je daarbij stilstaat op zo’n moment? Dat je gewoon rustig en helder nadenkt en tegen jezelf zegt: joh, denk nou gewoon even aan die machinist en de omstanders en kies voor een andere optie. Als dat werkelijk zo zou zijn, zou je niet eens een einde aan je leven kúnnen maken! Het moment dat je besluit vaststaat leef je namelijk in een complete bubbel, afgesloten van alles en iedereen. Onbereikbaar. Een bubbel waarin geen plaats meer is voor enige zelfrelativering, gezond verstand en mededogen naar anderen toe. Het is gewoon einde verhaal in de vorm van een ultieme bewustzijnsvernauwing.

Geluk kan uit het zicht om de hoek ergens op je liggen wachten

Ik heb het besluit uiteindelijk toch niet kunnen nemen en het gelukkig niet gedaan. Omdat ik érgens diep van binnen wist dat het leven niet ophoudt te bestaan wanneer je er een einde aan maakt. Dat we hier op aarde zijn met een goede reden en dat een einde aan je eigen leven maken op de lange termijn niks oplost. Dat we hier zijn om te groeien en onszelf te ontwikkelen en problemen juist het hoofd moeten leren bieden. Maar bovenal: omdat je nooit weet wat er om de hoek nog allemaal voor moois op je ligt te wachten.

Mijn gruwelijke verleden moeten verwerken, is letterlijk een gevecht van leven op dood geweest voor me dat bijna dertien jaar duurde, of beter gezegd: mijn hele leven. Ik heb het gevecht gewonnen en het moois om de hoek eindelijk kunnen vinden. Al enige jaren ben ik volledig hersteld en een sterk, gezond en gelukkig mens. Ja, het is wrang dat dat zo lang heeft moeten duren. Wrang dat je pas rond je vijftigste het gevoel hebt daadwerkelijk aan je leven te beginnen. Maar het is het allemaal waard geweest. Omdat naast het vinden van geluk, het me ook zoveel moois gebracht en geleerd heeft.

Eindelijk: zomaar geluk in al je vezels kunnen ervaren

Lang geleden, zo rond mijn zeventiende, vroeg mijn leerlingbegeleider en mentor mij een keer: “Ken je het gevoel, Yvonne, dat je je ineens intens gelukkig kunt voelen? Dat je zomaar ergens loopt of rijdt en er ineens een gelukzalig gevoel door jezelf heen stroomt en beseft hoe mooi het leven eigenlijk is?” Ik zei hem zeer verbaasd dat ik dat gevoel helemaal niet kende. Het maakte me ook verdrietig omdat ik niet wist wat hij hier nu precies mee bedoelde. Wat was dat voor speciaal gevoel waar hij naar vroeg? Ongeveer tien jaar geleden wandelde ik eens door de vrije natuur en ervoer ik voor het eerst wat hij bedoelde. Ik moest huilen en schreeuwde bijna hardop in mezelf: “Ik heb het, Joop, ik heb het! Ik kan het voelen! Ik weet nu wat je toen bedoelde!” Na 25 jaar wachten kreeg ik eindelijk antwoord en voelde ik wat de meeste mensen al hun leven lang kenden. Het waren de eerste prille stapjes op weg naar een nieuw leven. Ik heb het hem alsnog laten weten…

Yvonne van Riemsdijk Over Yvonne van Riemsdijk

ervaringsdeskundige schrijver & spreker | betrokken en bevlogen, maar ook kritisch en niet altijd politiek correct | sport, leest en struint graag door de natuur | heeft drie volwassen zoons

Reacties

  1. Lieve Wil,
    Dank voor je warme reactie. Hoop je snel weer eens te ontmoeten.

  2. Wilfred zegt:

    Lieve Yvonne, wij zijn het lang niet altijd eens met elkaar maar heb met ontroering je levensverhaal gelezen. Je blijft bijzonder……. WIlfred

Reageren