Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Leve de Barbaren!

Het volgende stukje is gewaagd en roept zelfs bij het schrijven mijn eigen ambivalentie op. Nu ja, ik vat moed en leg het toch maar aan u voor. 

A. BariccoRecent las ik het boek ‘ De barbaren’ van Alessandro Baricco. Het verruimde mijn begrip voor de gedragingen en emoties in tijden van transitie. Aan de hand van voorbeelden over onder andere wijn en voetbal (ja echt, ook daar) neemt de schrijver je mee en laat de lezer zien wat vernieuwingen oproepen: weerstand, veel weerstand.

Kwaliteitswijn en totaalvoetbal

De kenners vinden degenen die die vernieuwingen introduceren maar barbaren die niet weten waar ze het over hebben. En de vakman tracht hoge schuttingen te bouwen om het onheil buiten te sluiten. Wat natuurlijk niet lukt. En ja, het is aanvankelijk ook een gruwel hoe die barbaren omgaan met een kwaliteitsproduct wat door generaties vakmanschap is opgebouwd. Maar in al die voorbeelden gebeurt er tijdens en door die transities iets interessants: er ontstaat iets nieuws wat voor meer mensen dan de kleine elitegroep beschikbaar komt. En beter nog: na aanvankelijk kwaliteitsverlies van het product – of onwennigheid dat het anders kan – ontstaat er iets waar de meeste mensen van zeggen dat het eigenlijk meer kwaliteit heeft. En in ieder geval iets waar meer behoefte aan is in deze tijd. Van Franse exclusieve wijnen gemaakt en ontwikkeld van generatie op generatie, via Amerikaanse ‘makkelijke’ wijn, naar Amerikaanse kwaliteitsproducten vandaag de dag. Van individueel voetbal met duidelijk vastomlijnde rollen – als verdediger passeer je niet de middellijn- naar totaalvoetbal: het Johan Cruijffvoetbal, iemand tegen?

Heruitvinding van het oppervlak

Voel je ‘m aankomen? Kinderpsychiatrie als exclusief product, gedurende vele decennia ontwikkeld vanuit de medische wereld en nu verkwanseld doordat iedereen zich er mee bemoeit! Dikke schande… toch?! De neiging naar middelmatigheid die zo kenmerkend is voor barbaarse mutaties, zoals Baricco schetst. Ook vanuit de psychiatrie ervaren we op veel momenten de transitie (overigens geldt dit uitdagende verhaaltje voor de hele verschuiving in de zorg) als een afschaffing van verdieping en betekenis. Baricco concludeert – na zijn aanvankelijke betoog tegen de barbaren, dat er bij mij als zoete koek inging – “dat wat er feitelijk gebeurde te midden van talloze moeilijkheden en onzekerheden, was dat toen de diepte eenmaal was afgeschaft, de betekenis zich verplaatste naar de oppervlakte van de vanzelfsprekendheid en de dingen: ze verdween niet, ze verplaatste zich. De heruitvinding van het oppervlak. Barbaren die de overtuiging hadden doorgeprikt dat de automatische associatie van oppervlakte met onbeduidendheid duidt op een zekere stompzinnigheid.”

Laten we de vergelijking trekken met de kinder- en jeugdpsychiatrie: waar voorheen deze zorg slechts toegankelijk was voor enkelen (ja, laten we eerlijk zijn, hele groepen hadden om verschillende redenen geen toegang of vonden die in ieder geval niet), verspreidt het zich nu naar het oppervlak en wordt meer collectief bezit. Dat is zo bezien nog wel aantrekkelijk.

Peuterpubertijd

Ik leg u deze gewaagde beschouwing voor, omdat ik erin geloof dat kinderpsychiatrie voor velen – en meer mensen dan in het verleden – van grote betekenis kan zijn. De transitie van de zorg en in het bijzonder van de zorg voor jeugd, biedt ons die mogelijkheid. Dan moeten we er wel voor zorgdragen dat transformatie en decentralisatie als vertrekperspectieven gelden en dat we de obstruerende koppeling met gefragmenteerde financiering op ‘Lutjebroek’-niveau, heel snel oplossen. Dat gaat namelijk helemaal nergens over, behalve over een miljoenen verslindende peuterpubertijd van gemeenten (‘zelf doen’) door een verwaarlozende ouder (de centrale overheid en politiek). Weten we best wat van trouwens, van die faseproblematiek, als kinderpsychiatrie: we behoren als Nederland niet voor niets bij de wereldtop op ons vakgebied. Opvoeding is ook begrenzen binnen kaders, anders gezegd: regel die financiering van de specialistische zorg gewoon op grotere eenheden. En… iedere opvoeder weet: als je het te lang laat lopen, duurt het vele malen langer met veel meer gedonder, voordat het weer goed komt. Dus, tempo graag.

Bertine Lahuis About Bertine Lahuis

voorzitter raad van bestuur Karakter kinder- en jeugdpsychiatrie | ieder weekend langs het voetbal-/hockeyveld te vinden| bestuurslid NVvP | voorliefde voor Italië | kinder- en jeugdpsychiater

Comments

  1. Prachtig geschreven en heel herkenbaar.

Reageren