Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Martin van Rijn, komt u nu ook uw oversteekdiploma inleveren?

‘Wat is het verschil tussen Daan en Thijs?’. Twee jongetjes op een poster. Ze lijken eigenlijk best op elkaar. Dat zal ook wel de bedoeling zijn geweest van die poster. Daan heeft een nierziekte. Thijs heeft autisme. Dat staat er ook. En er staat dat voor Thijs een probleem dreigt. De Jeugdwet maakte dat niet langer zorgverzekeraars maar gemeenten in 2015 verantwoordelijk werden voor de zorg aan kinderen met een psychische aandoening. Met deze advertentiecampagne over Daan en Thijs uitten verschillende ggz-partijen hun zorg dat een discriminerende en stigmatiserende situatie zou ontstaan. Het budget van  gemeenten zou de toegang tot medisch psychiatrische zorg bepalen voor de kinderen in hun regio. En er was de zorg dat ouders niet meer zelf konden kiezen voor een zorgaanbieder. Die campagne heeft niet geholpen. De transitie is een feit.

Oversteekdiploma LuukDaan en Thijs ken ik niet. Luuk ken ik wel. En Luuk hééft het probleem waar ze bij Thijs toen al bang voor waren. Luuk heeft vorige week zijn oversteek diploma uitgereikt gekregen door sociotherapeute Maartje. Hij mag nu een rustige weg naast Curium (met een zebrapad en stoplichten) oversteken. Na afgelopen dinsdag moet Maartje aan Luuk vertellen dat hij zijn diploma weer kan inleveren. Hij heeft er niets meer aan. De gemeente bezuinigt de voor hem noodzakelijke zorg structureel weg.

Gemeenten laten niets meer oversteken

De directie is duidelijk. Het budget van één van de grootste gemeentelijke regio’s die bij Curium de zorg inkoopt, is op. Sinds november vorig jaar al. En dat is een probleem. Huisartsen en Jeugd en Gezinsteams verwijzen voor poliklinische of dagklinische zorg, omdat dit naar hun inschatting nodig is. Veel zorgaanbieders hebben geweigerd zorg te verlenen zolang gemeenten onduidelijk waren over hun budget. Curium heeft wel de zorg geleverd waar dit binnen haar mogelijkheden lag, ook als nog niet duidelijk was dat de gemeente deze zou vergoeden. Beleidsmakers verwachten immers van ons dat wij schrijnende situaties rond thuiszittende patiëntjes met psychiatrische problemen en oplopende wachtlijsten beperken. De ambtenaar zegt nu dat het de eigen verantwoordelijkheid is geweest van Curium dat zij ‘overproductie’ heeft gerealiseerd. De gemeente gaat dit niet vergoeden.  Voor 2016 stelt de gemeentelijke regio haar budget bij. Naar beneden. Financieel is de situatie onhoudbaar. Curium zal een unit voor dagbehandeling moeten sluiten. Wachtlijsten zullen oplopen. Met wanhoop herinner ik Martin van Rijn aan de woorden die hij regelmatig uitsprak wanneer hij de Jeugdwet verdedigde: ‘zorgverleners laten doen wat nodig is’.

De consequenties van de oversteek van zorgverzekeraar naar de gemeente

De transitie kent naast de veelbelovende woorden van Martin nog een doel: bezuinigingen. De gedachte is dat een (groot) deel van de huidige psychiatrische zorg aan kinderen niet om een specialistisch poliklinisch of (dag)klinisch kader vraagt. Curium heeft dus meer patiëntjes gezien dan het budget van de gemeentelijke regio toeliet. De ambtenaar concludeert op basis daarvan dat de zorg aan ‘de voordeur’ nog een verbeterslag moet maken. De keukentafel en de buurvrouw komen dan ook weer in beeld. Dit zal de behoefte aan specialistische psychiatrische zorg doen afnemen volgens de ambtenaar. Andere gemeentelijke regio’s met een aanzienlijk kleinere aanbesteding bij Curium blijven voor nu nog wel de zorg vergoeden. Het is logisch dat deze regio’s niet zullen accepteren dat Curium hun kinderen op de wachtlijst gelijkstelt aan de kinderen afkomstig uit de gemeentelijke regio die niet meer wil betalen. Zo ontstaat er per regio een wachtlijst, kinderen zijn niet langer gelijk: hun woonplaats bepaalt of en welke zorg zij krijgen.

Waarom Luuk niets meer aan zijn diploma heeft…

In een poging klinische zorg zo kort mogelijk te laten duren heeft Curium de samenwerking gezocht met een organisatie die financiering krijgt uit PGB-gelden. Wat een kind heeft geleerd op de (dag)kliniek, past hij of zij toe in een meer begeleidende setting en in grotere groepen. Zo moet het kind zelfredzamer worden, waardoor het bijvoorbeeld weer naar school kan. Voor Luuk is dit een mooie kans om zijn vaardigheden uit te bouwen. Om hier naartoe te kunnen gaan moest Luuk de weg bij Curium leren oversteken. Zo’n acht stappen voor Luuk. Daarom het oversteekdiploma. Maar de ambtenaar van de gemeente van Luuk vond de tarieven te hoog. Ouders moeten het PGB-geld maar ergens anders aanbesteden. Misschien dat een kind afkomstig uit een andere regio voorlopig nog wel kan oversteken, maar Luuk heeft niets meer aan zijn diploma. Krijgt hij nog een goede kans om over te steken richting een gezonde ontwikkeling?

Deze laatste alinea is voor jou Martin; het gaat over jouw oversteekdiploma

Martin. Wat ik schrijf is echt. Het is geen poster. Waar de poster van Daan en Thijs jou al voor waarschuwde, heeft de transitie inmiddels werkelijk geleid tot discriminatie tussen kinderen. Politieke verhoudingen binnen een gemeente zijn bepalend gebleken voor zorg die kinderen met psychiatrische problemen krijgen. Niet gehinderd door enige inhoudelijke kennis bepaalt de ambtenaar of en welke zorg  een kind krijgt, tegen het goedkoopst vindbare tarief. De zorg die verwijzers, ouders en professionals wenselijk vinden brokkelt af. Je zou de transitie van de jeugdzorg als een oversteek van de zorgverzekeraar naar de gemeente kunnen beschouwen. Jij hebt dankzij jouw vasthoudendheid de overkant gehaald. Maar het is één gigantische verkeerschaos geworden. Ik denk niet dat Maartje en haar collega’s vinden dat je het oversteekdiploma hebt verdiend. Kom je ‘m inleveren? Dan kunnen we je gelijk wat meer vertellen over ons werk.

Teije Koopmans About Teije Koopmans

gz-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog bij Curium-LUMC | pianodocent | muziekliefhebber | actief lid NVGzP | enthousiast autopoetser

Comments

  1. Jan Koopmans says:

    Een goed verhaal en herkenbaar in verschillende sectoren van de jeugdzorg. Misschien moet je / jullie hem echt concreet uitnodigen en onderbouwde cases voorleggen. Hij za vinden dat de beschreven verschillen niet kunnen. Maar bindt hem dan wel in een vervolg, want hij legt de verantwoordelijkheid direct bij gemeenten. Jan Koopmans

Reageren

vorige post:
volgende post: