Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Terug naar de norm?

Handen wassen, opruimen, lezen, eten, dit zijn allemaal handelingen die jongeren (en volwassenen) dagelijks doen. Bij jongeren die last hebben van dwang nemen deze handelingen veel tijd in beslag, doordat ze er dwangrituelen bij moeten uitvoeren. Ze moeten bijvoorbeeld bij het opruimen spullen zeer precies ordenen. Als de dwangrituelen niet lukken of onderbroken worden, levert dit vaak angst en frustratie op. Bij veel jongeren moet het hele ritueel dan opnieuw.

Stapel kleren 12 janDe meest effectief gebleken aanpak van de dwangrituelen is door middel van exposure en responspreventie, het blootstellen aan de gevreesde situatie (exposure), waarbij de jongere de angst niet mag bestrijden door het uitvoeren van rituelen (responspreventie). Maar wat als een jongere al jaren bij alledaagse dingen last heeft van dwang? Bijvoorbeeld spullen dwangmatig ordent of meerdere keren per dag van kleding wisselt? Bij verschillende jongeren heb ik gemerkt dat ze niet meer goed weten tot waar hun gedrag overdreven is. Hoeveel dagen is eigenlijk normaal om een kledingstuk te dragen? Wanneer is het bij een openbaar toilet normaal de deurklink aan te raken en wanneer zou een ander ook de deurklink met wc-papier vastpakken? Wanneer leest iemand anders een geschreven tekst ook nog een keer door en wanneer is één keer lezen voldoende?

Is er een norm?

Al deze vragen zoeken naar een norm. Maar is er wel een norm? Is er één lijn te trekken wanneer het goed is? Nee, één lijn of een norm is er niet. De een voelt zich prettig bij het dagelijks opruimen van het huis voor het slapen gaan, de ander doet dit alleen in het weekend. Dus als ik met deze jongeren op zoek ga naar de norm, ga ik op zoek naar hun eigen norm waarbij zij zich prettig voelen.

Zoeken naar de norm

Een techniek die hierbij houvast geeft is het laten navragen bij familieleden of vrienden. Een meisje van 15 jaar dat meerdere keren per dag van kleding wisselde, wist niet goed waar ze naartoe wilde werken: ze wist niet hoe vaak ze kleding aan wilde trekken als ze het op de goede (niet-dwang) manier zou doen. Ik gaf haar de opdracht mee om aan haar ouders te vragen hoeveel dagen zij kleding droegen. Ze kwam terug met de twee lijsten en samen bekeken we die. We namen de lijsten niet over, maar konden aan de hand daarvan bepalen bij hoeveel dagen een kledingstuk dragen zij zich prettig voelde. Ze kwam bijvoorbeeld zelf tot de conclusie dat haar vader shirts ook wat snel in de was gooit en dat ze net als haar moeder een shirt best langer dan één dag aan kan als het nog fris ruikt. De techniek van haar moeder om vesten een dag uit te hangen, zodat ze langer te dragen zijn, nam ze over. Ze merkte namelijk ook dat het vele wassen haar kleding niet ten goede kwam. Met bh’s wilde ze liever iets korter doen dan haar moeder. Stapje voor stapje werkten we toe naar een lijst die zij goed vond en bij zichzelf vond passen. Elke week koos ze één of twee kledingstukken waarmee ze aan de slag ging om die een dag langer te dragen. Sam,en evalueerden we of ze het aantal dagen in het plan goed vond. Ja, dit vond ze telkens goed. Als ze in een t-shirt erg gezweet had gooide ze het eerder in de was en als het nog fris rook trok ze het nog een dag aan. Op een gegeven moment moest ik haar remmen om kledingstukken niet te lang aan te trekken en op tijd in de was te gooien. Stap voor stap vond ze haar weg naar haar eigen norm, waarbij kleding haar dagelijks leven niet meer in de weg zat.

De norm is niet voor iedereen hetzelfde. Het gaat er om dat een jongere zelf de norm bepaalt, en niet meer de dwang.

Vivian op de Beek About Vivian op de Beek

psycholoog en onderzoeker | in opleiding tot cognitief gedragstherapeut | houdt van schaatsen | portretfotografie | doet onderzoek naar de behandeling van dwang bij kinderen | woont en werkt in Trondheim

Comments

  1. Vivian op de Beek says:

    Beste Lydia,
    Dit is een probleem om hulp bij te zoeken. Ik raad u aan contact op te nemen met de huisarts en te overleggen met de Angst Dwang Fobie stichting voor een ervaren behandelaar in de buurt. De website van Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie, de website van de ADF stichting en http://www.dwang.eu geven meer informatie over dwang. De eerste belangrijke stap is een therapeut zoeken met ervaring met het behandelen van dwang.
    Met vriendelijke groet, Vivian op de Beek

  2. Fijn dat dit meisje geholpen is maar hoe pak je het aan als je kind zijn handen moet wassen omdat hij zijn handen net gewassen heeft. Hij niets kan vastpakken buiten zijn kamer omdat hij dan alles schoon moet maken. Wat is een norm… Nu meer dan 130x handen wassen op één dag.

Reageren