Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Ervaringsdeskundigen: nuttig, schadelijk of hype?

Er waait een nieuwe, stormachtige wind door de (kinder- en jeugd-) psychiatrie: het is de wind van ervaringsdeskundigen. Wat ooit begon met een licht briesje voor meer zeggenschap voor patiënten en resulteerde in cliëntenraden, is uitgemond in een tsunami van ervaringsdeskundigen en ervaringswerkers. Wat ooit begon met serieus luisteren naar ervaringsdeskundigen om zo de zorg en behandeling op een hoger plan te tillen, is verworden tot een bijna niet meer te stuiten inbreng en macht van ervaringsdeskundigen. Ook (kinder- en jeugd-)psychiatrische instellingen en academische centra tuimelen de laatste jaren bijna over elkaar heen met het verkondigen van dit nieuwe evangelie, want ervaringsdeskundigen: die lijken ineens het antwoord te zijn op heel veel problemen.

Het leek zo mooi in het begin: professionals die eindelijk gingen luisteren naar ouders en patiënten, het was hard nodig en leverde veel nieuwe inzichten op voor hulpverleners. Maar zoals het meestal gaat met goede ideeën, uit enthousiasme slaan mensen door en wat eens een toegevoegde waarde was is verruild voor irritatie en iets dat zelfs schadelijk kan zijn.

Ervaring is nog geen expertise

Steeds opnieuw maken ervaringsdeskundigen en veel professionals dezelfde vergissing door te denken dat iemand met ervaring per definitie ook deskundig is op een bepaald terrein. Ouders met een kind in de kinder- en jeugdpsychiatrie zijn in de ogen van professionals om die reden al snel deskundig op het gebied van ervaring. Moeders (het zijn meestal moeders) die plaatsnemen in cliëntenraden, ouderraden, ervaringsraden, ouderverenigingen, meepraten met professionals en zich soms dagelijks inzetten voor de kinder- en jeugdpsychiatrie behoren al snel tot de categorie “ouders met expertise.” Dat er wel iets meer voor nodig is om mee te praten over ingewikkelde materie schijnt voor iedereen op te gaan, behalve voor ervaringsdeskundigen. Dat ouders om begrijpelijke redenen vaak verre van objectief zijn en zich steeds meer op het terrein van professionals begeven lijkt misschien onbelangrijk, maar kan zeer schadelijk zijn voor de beeldvorming van de kinder- en jeugdpsychiatrie.

Luisteren is goed, kritisch zijn ook

Dat ervaringsdeskundigen en ervaringsdeskundige ouders ook een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de zorg en behandeling van volwassenen en kinderen in de (kinder- en jeugd-)psychiatrie staat als een paal boven water. Het is goed voor deskundigen om zo nu en dan te luisteren naar ervaringen, inzichten en eventuele kritiek van de mensen die het aan den lijve ervaren. Hun kijk op hun eigen handelen verbetert hierdoor, hun kennis wordt uitgebreid en hun visie wordt breder ten aanzien van ouders en patiënten. Dat betekent echter niet dat je als professional alles maar voor waar moet aannemen en dat je geen tegengas moet geven en niet kritisch moet zijn. Dat ouders iets ervaren en zaken anders willen, betekent niet als vanzelf dat dit ook de ultieme waarheid is en dat de voorgestelde veranderingen ook daadwerkelijk zinvol zijn. Dat ouders steeds meer willen dat er naar hun geluisterd wordt kan misschien goed zijn tijdens de behandeling van hun kind, maar houdt niet in dat zij zich ook moeten gaan bemoeien met beleid, organisatie en behandeling in het algemeen. Laten zien dat je ouders een steeds grotere stem geeft en laat meepraten als instelling of academisch centrum is misschien goede PR en goed voor je imago, maar kan ook schadelijke gevolgen hebben voor kinderen en jongeren. Geregeld heb ik ideeën en initiatieven langs zien komen die beslist niet pedagogisch verantwoord of zelfs schadelijk waren, maar die professionals ondersteunden omdat ouders daar nu eenmaal om vroegen. Kennelijk is enkel ervaring voldoende om hulpverleners te overtuigen, en dat is vreemd.

De vermeende heiligheid rondom ervaringsdeskundigen

Net zoals politici en hulpverleners onzin kunnen uitkramen en hun handelen schadelijk kan zijn, geldt dat ook voor ervaringsdeskundigen. Grote verschil is alleen dat iedereen dit van de eerste twee openlijk mag roepen en ze zelfs bij tijd en wijle door het slijk mogen halen en van die laatste niet. Want om ervaringsdeskundigen hangt een soort heiligheid waar niemand aan durft te komen. Doordat professionals hen meestal zien als kwetsbaar, zielig en als slachtoffer krijgen zij ongebreideld de kans om steeds meer terrein te veroveren en krijgen zij een steeds grotere rol en bemoeienis met betrekking tot zaken waar zij zich verre van dienen te houden. Ik ben geen professional, maar zou ik het zijn dan zou ik mij toch op gezette tijden behoorlijk irriteren aan al die zelfbenoemde deskundigen en aan dat – vaak van hogerhand opgelegde – verplichte omarmen van al die ouders en (ex) patiënten. Wat zouden we eigenlijk horen van professionals als zij echt hardop zouden (mogen) uitspreken hoe zij nu echt denken over al die ervaringsdeskundigen? En als zij dit binnenskamers wel doen wordt er dan überhaupt wel naar hun geluisterd, of is deze trein al niet meer te stoppen?

Ervaringsdeskundige als doel op zich

Ook in de volwassenen-ggz lijkt het werken met ervaringsdeskundigen en ervaringswerkers een niet te stoppen ontwikkeling. Vast en zeker zullen er mensen zijn die een zeker niveau van deskundigheid hebben bereikt, die vanuit hun eigen ervaring en herstel patiënten hoop kunnen bieden. Maar of dat er veel zijn is nog maar de vraag. De behoefte een innerlijke leegte te vullen en het daaruit voortvloeiende verlangen “nodig te zijn” en iets voor anderen te willen betekenen, verwarren ervaringsdeskundigen en professionals namelijk nogal eens met altruïsme, compassie en empathie. Steeds vaker hoor je patiënten met ernstige problematiek al voor hun ontslag of net erna verzuchten: “Ik denk dat ik maar ervaringsdeskundige word.” Alsof het iets is wat je kunt leren in een opleiding… Steeds vaker ook juichen hulpverleners dit toe of stellen dit zelfs voor, met als argument: “Dan hebben patiënten tenminste een doel voor ogen en dat is goed voor hun herstel.” Met flitsende, verleidende, hoopgevende termen en populistische kreten lokken opleidingencentra en onderwijsinstellingen mensen om zich aan te melden.

  • In je eigen kracht staan
  • Het verkennen van uw eigen persoonlijke hulpverleningsverhaal
  • Het opsporen en verkennen van uw persoonlijke kwaliteiten
  • Van ervaringskennis naar theoretische kennis
  • Empowerment
  • Jouw herstelproces maakt deel uit van het leerproces
  • Een rolmodel zijn voor ernstig zieke psychiatrische patiënten, enzovoort…

De behoefte een innerlijke leegte te vullen en het daaruit voortvloeiende verlangen “nodig te zijn” en iets voor anderen te willen betekenen, verwarren ervaringsdeskundigen en professionals nogal eens met altruïsme, compassie en empathie.

Wanneer je niet beter zou weten zou je toch haast gaan denken dat het om therapie of nazorg gaat in plaats van een opleiding. Als paddenstoelen schieten deze opleidingen uit de grond. Bekende namen zoals TOED en Howie the Harp ziet iedereen als een welkome aanvulling in de ggz. Maar ook ROC’s en hogescholen zijn in dit gat in de markt gedoken en bieden opleidingen op MBO- en HBO-niveau aan. Dat Howie the Harp en al die andere opleidingscentra goud geld verdienen en bijna slapend rijk worden van al die kwetsbare (ex-)patiënten daar hoor je natuurlijk bijna niemand over. Want dat ervaringsdeskundigen opleiden ook gewoon booming business is, is iets wat maar weinig mensen hardop durven zeggen. Mochten de hoge opleidingskosten overigens problemen geven: in de voorlichting staat nog eens extra benadrukt dat de uitkerende instantie, gemeente of zorgstelling de opleiding vaak vergoedt. En jawel… hoe aardig: sommige opleidingscentra zijn te allen tijde bereid om te helpen met de aanvraag tot vergoeding…

Kille samenleving, doelloos bestaan en financiële situatie

Dat (ex-)patiënten zich vastgrijpen aan een toekomst als ervaringsdeskundige is logisch. In onze maatschappij is maar weinig plaats en begrip voor mensen die het moeilijk hebben en patiënt zijn (geweest) in de psychiatrie. Daarbij is het zo dat veel van deze mensen een uitkering hebben, geen zicht hebben op een baan en veel moeite hebben met rondkomen. Het verschil tussen een bijstandsuitkering en een inkomen als ervaringsdeskundige is fors en ook dat kan een verklaring zijn voor de massale toestroom. Dat er dringend iets moet veranderen aan de benadering van mensen die psychisch ziek zijn (geweest) en dat ook zieke mensen recht hebben op een fatsoenlijk inkomen staat buiten kijf, maar dat mag nog geen reden zijn om deze steeds groter wordende groep dan maar te laten werken in de ggz en ze op een (voor de ggz) goedkope manier in te zetten als een soort tweederangs hulpverlener.

Het ei van Columbus?

Onderzoek heeft uitgewezen dat patiënten baat hebben bij ervaringsdeskundigen. Los van de vraag of je daar als beroepsgroep nou trots op moet zijn – want hoe goed doe je het eigenlijk als je zo veel ervaringsdeskundigen nodig hebt om patiënten te laten herstellen – ben ik vooral benieuwd of in dat onderzoek ook de grootst genezende factoren gemeten zijn. Per slot van rekening zijn begrip, steun, aandacht en liefde nog steeds de belangrijkste factoren waardoor een mens herstelt. Laten dat nou nét de talenten zijn van veel ervaringsdeskundigen… Dat betekent niet dat zij het ei van Columbus zijn en de herstelbeweging het antwoord is voor veel ernstig zieke en chronische psychiatrische patiënten, het betekent simpelweg dat zij iets leveren waar professionals vaak tekortschieten. Het zijn de ingrediënten die óók professionals in huis moeten hebben. En wanneer zij dat al hebben – en dat hebben veel hulpverleners – dan moeten zij de tijd en ruimte krijgen om dat ook te kunnen bieden aan patiënten. Dat dit laatste bijna onmogelijk is sinds de marktwerking zijn intrede heeft gedaan en bezuinigingen schering en inslag zijn, dat moge duidelijk zijn. Desondanks blijf ik het benadrukken: wanneer hulpverleners alle tijd en ruimte zouden krijgen, zij eens wat vaker uit hun comfortzone zouden stappen en daarnaast die verrekte professionele distantie eens wat zouden durven loslaten, dan zullen zij naast hun kennis dezelfde genezende kracht hebben als ervaringsdeskundigen. Dan zullen ook zij patiënten hoop, moed en kracht geven om te geloven in hun herstel en misschien zelfs genezing.

Professionals bepalen de koers

Ervaringsdeskundigen kunnen een toegevoegde waarde zijn. Het is goed om ze zo nu en dan over hun ervaringen te laten spreken. Zij kunnen inzicht geven en deskundigen de andere kant van de medaille laten zien. Door hun verhaal, visie en kritiek kunnen zij hulpverleners inspireren, waardoor deze nog beter hun vak kunnen uitoefenen. Openstaan voor ervaringsdeskundigen betekent voor professionals echter ook: kritisch zijn, je territorium afbakenen en als het nodig is met je vuist op tafel slaan wanneer dingen uit de hand lopen. De tijd van de fluwelen handschoentjes is voorbij. Dat is niet de schuld van ervaringsdeskundigen, maar van (naïeve) professionals die in het verleden niet de moed hadden om in opstand te komen en niet op tijd op de rem getrapt hebben.

Yvonne van Riemsdijk Over Yvonne van Riemsdijk

ervaringsdeskundige schrijver & spreker | betrokken en bevlogen, maar ook kritisch en niet altijd politiek correct | heeft brede ervaring in de (kinder- en jeugd)psychiatrie en kindergeneeskunde | strijdt voor hervormingen, met name in de kinder- en jeugdpsychiatrie | sport, leest en struint graag door de natuur | heeft drie volwassen zoons

Reacties

  1. Voor een gedeelte ben ik het wel eens met de blog. het is zeker van belang dat er een toeziend oog/controle komt op de kwaliteit. Er zit ook een hoop rommel tussen. En dan bedoel ik het niveau van opleidingen. Er is geen eenheid in het land. Dus ik pleit voor meer landelijke richtlijnen van het vak ervaringsdeskundig werker. Het is nog niet voor iedereen duidelijk wat dit inhoudt. En dan kan ik me voorstellen op plekken waar het niet goed is geregeld, professionals hier huiverig tegenover staan. Te grote niveauverschillen in het land! Er moeten duidelijke landelijke competentieprofielen zijn, die regionaal ook nageleefd worden. En zoals bij professionele hulpverleners, kunnen er bij ervaringsdeskundige ook gradaties zijn. Tegenwoordig kun je op HBO niveau ook deze opleiding bij Fontys Hogeschool volgen bv. Deze mensen kun je zeker een gelijkwaardige functie geven binnen de hulpverlener. Of als je een achtergrond hebt op HBO niveau in de GGZ/het sociaalwerk met een aanvulling diploma ervaringsdeskundigheid. Zoek maar eens op.
    Daarom pleit ik er ook voor dat bepaalde functies binnen het ‘ervaringsdeskundig werken’ betaald moeten worden als beroepskracht.

    In sommige delen van het land sta je verbaasd over het feit, dat ervaringsdeskundigen ingezet worden of groepen mogen begeleiden. Soms al na een WMEE-cursus.
    En een certificaat wordt soms makkelijk uitgedeeld.
    Ik ben zelf ervaringswerker, maar ben wel kritisch. Ik weet hoe het geregeld is in verschillende regio’s.

    Er is absoluut een grote meerwaarde door de inzet van ervaringsdeskundig werkers. Ik geloof er in, sta er achter. Maar willen we ons eigen vak serieus nemen, dan moet opleiding, achtergrond, verwerking en herstel, visie enz wel compleet doorlopen zijn.

  2. Beste mevrouw Van Riemsdijk

    U noemt onze opleiding Howie the Harp in uw uitgebreide betoog. Uit uw beschrijving wordt echter duidelijk dat u nog geen goed inhoudelijk beeld heeft van onze opleiding en ook niet van het verdienmodel. We willen u daarom uitnodigen om een keer langs te komen op een van de drie Howie the Harp locaties in Nederland.

    Wij hopen van harte dat u ingaat op deze uitnodiging.

    Met vriendelijk groet,

    Natalie Bunschoten
    Manager Howie the Harp Nederland

  3. De kracht van de ervaringsdeskundige is gelijkwaardigheid. Bijzonder hierin is dat ondanks de korte periode van de vorm van ervaringsdeskundigheid er al door ‘bange’ professionals die deze kracht niet erkennen of überhaupt herkennen aannames worden gedaan.
    Nooit kan de ‘ongeschoolde’ ervaringsdeskundige de professional vervangen. Echter zijn er een stuk minder specialistische professionals nodig in de zorg anno 2015. Alleen wat juist de professionals nu door individualisering en hang naar het specialisme vergeten is de kracht van luisteren, aanhoren, helpen vanuit de pure basiszorg.
    Als je zoals je beschrijft het doel van het vertellen van een eigen ervaring in de zorg al niet begrijpt? Hoe leer je dan een kind fietsen, of wat het is om verliefd te zijn? Nooit als jezelf?
    En als je als professional ontwricht wordt door de kracht van de ervaringsdeskundige ben je geen professional. Bijzonder als je door een geslaagde ervaringsdeskundige en voormalig, klant of cliënt überhaupt de groepsdynamica laat beïnvloeden. Dat heeft niets te maken met de ervaringsdeskundige en geheel met de professional die niet adequaat heeft gekeken naar het implementatie proces. Daarbij is wat mis gaat zoals ik lees ook puur de missende gelijkwaardigheid als hulpverleners.

    Mijn visie is dat ik niet kan wachten op de veranderingen en het terugdringen van alle specialismes. Het kader waar mijn referenties liggen is de open en gesloten Jeugdzorg.
    Bijzonder is al jaren dat specialistische therapie gemakkelijker te indiceren is dan basale levensbehoeften zoals kleding.
    Wat vind jij belangrijk?

    Graag wil ik je erbij vermelden dat ik momenteel 10 jaar aaneengesloten in de Jeugdzorg werk en ik op mijn 19de met dit werk begon. Precies een jaar nadat mijn OTS afliep. Mijn ervaring is mijn kracht en doorzettingsvermogen.

    Als laatste wil ik benoemen dat wij in de geschiedenis hebben geleerd geen groepen te discrimineren in Nederland. Wij zijn allemaal mensen, en net zoals professional kunnen ervaringsdeskundige zich scholen. Al kan elke ervaringsdeskundige luisteren om te begrijpen en dit pure luisteren kan jij zeker niet.

  4. Diep respect voor ervaringsdeskundigen, hun werk en verdere bijdragen aan de zorg. En ook voor de ouders onder hen.

  5. Aan alle reageerders,

    Dank voor jullie reacties.

    Aangezien de reacties nogal uitgebreid zijn en het er ook in aantal veel zijn, richt ik mij tot jullie allemaal en zal ik proberen een en ander samen te vatten. Om te beginnen heb ik in mijn stuk al genoemd dat ik een voorstander ben van het laten spreken van ervaringsdeskundigen voor professionals. Dit is iets waar op een enkeling na, de meeste mensen voor het gemak maar even overheen gelezen hebben. Ik bestrijd echter dat we daar een geldverslindend HEE voor nodig hebben. Het kan mijns inziens een stuk goedkoper en misschien nog wel doeltreffender. Ook ben ik van mening dat de (kinder- en jeugd)psychiatrie drastisch hervormd moet worden en dat professionals eens wat vaker hun medische bril moeten afzetten. Tot zover zijn we het dus eens.

    Dat jullie als ervaringsdeskundigen niet blij zijn met mijn kritische blog kan ik me voorstellen. Dat ik “het vak,” – wat in mijn ogen helemaal geen vak is – van ervaringsdeskundige een ietsje anders bekijk, is natuurlijk niet leuk om te lezen. Ik vind het een zorgelijke ontwikkeling dat er steeds meer professionals zijn die denken dat zelfs de zwaarst zieke patiënten geholpen zouden zijn met ervaringsdeskundigen. Daarmee bedoel ik niet dat de zorg voor deze patiënten niet een stuk verbeterd kan worden door naar de ervaringen van de mensen te luisteren die het aan den lijve hebben ondervonden, wel bedoel ik daarmee dat de oplossing en de antwoorden voor deze groep patiënten niet in de ervaringsdeskundige hoek gezocht moet worden. Naast het feit dat ik denk dat dit schadelijk is, kan hierdoor ook het onderzoek en de ontwikkeling naar de oorzaak en een betere behandeling vertraagd of zelfs geblokkeerd worden. De constante focus op ervaringsdeskundigen kan ervoor zorgen dat wetenschappers blijven hangen en de oplossing in de verkeerde hoek zoeken.

    Voor mij ligt de grens bij voorlichting aan professionals voor een beter begrip en betere zorg voor patiënten. Alles wat daar overheen gaat is schadelijk en kost onnodig veel geld. De kromme gedachte dat het goed zou zijn om ervaringsdeskundigen in aanraking te laten komen met patiënten en ze zelfs te laten begeleiden, vind ik onzinnig. De herstelwerkgroepen waar iedereen zo hoog van de toren over blaast vallen wat mij betreft gewoon in de categorie: lotgenotencontact. En vanuit dat perspectief bekeken is het dan ook logisch dat mensen hier baat bij hebben.

    Marjolein Bakker complimenteerde Nicoline Telgenkamp en was enthousiast over haar reactie op mijn stuk. Ook ik ben blij met de reactie van Nicoline, al is wel om een heel andere reden. De reactie van Nicoline laat namelijk precies zien waarom het ongezond is om ervaringsdeskundigen in aanraking te laten komen met psychiatrische patiënten en ze toe te laten op de werkvloer. Het mierengeneuk (sorry, er is gewoon echt geen beter woord voor) over de al dan niet gebruikte woorden die we zouden moeten gebruiken om ervaringsdeskundigen aan te duiden, het voortdurende spijkers op laag water zoeken, het op alle slakken zout leggen en het zwaar op de hand zijn is namelijk exact het gedrag wat de meeste ervaringsdeskundigen vertonen. Het vallen over mijn woordgebruik zoals het woord tsunami is dan ook veelzeggend. Haar begrip voor het feit dat het UWV de dure opleidingen vergoed is ook tekenend. Veel professionals en ervaringsdeskundigen begrijpen maar niet waarom het UWV en gemeenten zo enthousiast zijn over al die (ex)patiënten die ervaringsdeskundige willen worden. De enige reden dat zij dit stimuleren en betalen is namelijk omdat ze zoveel mogelijk mensen uit de uitkering willen hebben. Het zogenaamde enthousiasme en het toneelstukje wat woordvoerders van het UWV en gemeenten dan ook opvoeren is puur eigenbelang.

    Nicoline wees ook nog even enthousiast op het uit de kast komen van iedereen die psychisch ziek is, of ziek geweest is. Een logisch gevolg van het in een tijd leven waarin we werkelijk alles op straat moeten gooien en niets meer voor onszelf lijken mogen te houden. Alles onder het mom dat we het taboe moeten doorbreken en stigmatiseren tegen moeten gaan. Dit gaat zelfs zo ver dat ook hulpverleners tegenwoordig uit de kast komen over hun eigen psychische stoornissen. Nu zal ik zeker niet ontkennen dat het heel goed en interessant is om te horen of te lezen hoe hulpverleners nou zelf het psychisch ziek zijn ervaren en hoe zij daardoor in positieve zin veranderen. Maar laten we nu niet net doen alsof patiënten er baat bij hebben wanneer hun behandelaar in de stoel tegenover hun uit de kast komt over zijn of haar eigen sores, afwijkingen of stoornissen. Want terwijl aan de ene kant hulpverleners bijna in een kramp schieten wanneer je ze een persoonlijke vraag stelt, komen aan de andere kant hulpverleners uit de kast en delen al dit soort ‘heugelijke’ feiten met hun patiënten. Het doel is mij nog steeds een raadsel…

    Dat ervaringsdeskundigen gewoon op de werkvloer aanwezig zijn en betrokken worden bij de behandeling van zieke mensen vind ik ongezond. In de eerste plaats voor de patiënt zelf die juist gebaat is bij een gezonde benadering en een liefdevolle(!) maar doortastende aanpak. Tweede reden is dat ik het vaak ongezond vind voor de ervaringsdeskundige zelf, die zelf vaak nog kwetsbaar en niet in balans is. Het constant bezig zijn met psychisch leed, problemen en alles wat daar mee te maken heeft, remt je in je herstel, groei en ontwikkeling. Juist het bezig zijn met gezonde en totaal andere zaken maakt dat je in balans blijft en/of geneest. Niet voor niets zie ik vaak een ongezond fanatisme bij ervaringsdeskundigen. Het is een teken dat zij dit hard nodig hebben voor hun eigen herstel. Als derde reden vind ik het ook niet goed voor de groepsdynamiek op een afdeling. Terwijl ervaringsdeskundigen zichzelf altijd beschouwen als bruggenbouwers, zie ik voornamelijk dat ze (onbewust) kampen creëren op een afdeling. Door hun aanwezigheid ontstaan er drie kampen: die van de patiënt, die van de ervaringsdeskundigen én die van de hulpverleners. De aversie van veel hulpverleners tegen het inzetten van ervaringsdeskundigen op deze afdelingen is dan ook begrijpelijk. Zij voelen namelijk haarfijn aan dat dit ontwrichtend is.

    Volgens Peter Pierik moet ik een rectificatie plaatsen over mijn onderstaande antwoord naar Maurice Voogd. Ik wijs daar op het feit dat ik niet onder de indruk ben van het Basiscurriculum Ervaringsdeskundigheid, omdat HEE nu eenmaal een programma is van het Trimbos-instituut. Hij beweert dat er meerdere mensen aanwezig zijn geweest bij het schrijven en samenstellen. Volgens hem is de inhoud niet bepaald door het Trimbos, maar door de deelnemers. Ik zal het om die reden dus nog een keer verduidelijken met een voorbeeld: het zou hetzelfde zijn als het hoofdkantoor van Albert Heijn om de tafel gaat zitten met de filiaalmanagers, om samen een rapport te schrijven over hoe goed ze het wel niet doen.

    Tot slot wil ik mij richten tot Kitty Kilian: volgens jou doe ik aan wensdenken wanneer ik benadruk en pleit dat hulpverleners eens moeten gaan doen wat ervaringsdeskundigen nu doen. Beste Kitty, wensdenken is de eerste stap naar verandering. Wensdenken is een voorstadium van daadwerkelijk handelen om dingen van de grond te krijgen en is tevens het voorportaal waar de meest prachtige dingen zijn bedacht en ontstaan. We hoeven alleen maar even achterom te kijken en in onze geschiedenis te duiken om te zien wat het wensdenken van mensen heeft bewerkstelligd.

    • En dit geldt ook voor vrouwelijke werknemers!. Er was zelfs een beleid dat bij gelijke geschiktheid vrouwen voortrok bij een sollicitatie, kun je je dat voorstellen? Dat hele emancipatiegedoe heeft de werkvloer alleen maar complexer gemaakt, terwijl wij mannen het daarvoor prima alleen konden redden! Stop dus niet bij het wegwerken van ervaringsdeskundigen uit de zorg, doe dit ook voor vrouwen en elke andere groep die de werkomgeving wil emanciperen en de maatschappij diverse wil maken.

  6. Beste Hans,

    Dank voor je reactie.

    Wij kennen elkaar van Twitter, zodoende weet ik een beetje waar jij voor staat en hoe jij als doorgewinterde ervaringswerker tegen de dingen aankijkt. Jouw reactie is veelzeggend. Net als veel anderen zet ook jij mij in het hokje van ervaringsdeskundige van somatisch ziek zijn. Voor een deel begrijpelijk, want dat staat immers in mijn bio. Maar het is ook kortzichtig en veel te snel oordelend. Mijn kritische blogs roepen vaak veel emoties en boosheid op bij mensen en zorgen geregeld voor discussies. De afgelopen twee jaar ben ik werkelijk van van alles beschuldigd en heb ladingen bagger over mij heen gehad. Soms onder mijn blogs, heel soms via de mail, maar meestal op Twitter. Ik zal je de details besparen verder en het houden bij de beschuldigingen die het meeste voorkwamen: ik zou geen verstand hebben van de (kinder- en jeugd)psychiatrie en niet weten wat psychisch ziek zijn is.

    Ik kan je vertellen dat ik naast de reguliere medische zorg, ook van de psychiatrie alle ins en outs ken. Door mijn (pleeg)zusje bijvoorbeeld, waar ik zielsveel van hou en die door de slechte start in haar leven in het verleden vaak en langdurig opgenomen is geweest in de psychiatrie. Door mijn oudste zoon zoals iedereen weet en kan lezen in mijn bio. Maar ook door mijn middelste zoon die meer dan tien jaar zwaar verslaafd is geweest aan de harddrugs en ook nog een rondje ggz heeft gehad en in dagbehandeling is geweest. Want zo gaat dat tegenwoordig: jongeren die snuiven, slikken en spuiten belanden in de ggz en krijgen allerlei diagnoses opgeplakt. Dat al die problemen en symptomen het gevolg zijn van het voortdurend strak staan van de speed, de coke of de andere rotzooi, wil er maar niet ingaan bij de dames en heren deskundigen. Nee, ze spreken liever over een “dubbele diagnose.” Wonderlijk zoals die diagnoses als sneeuw voor de zon verdwijnen wanneer je kind weer clean en gezond is, zoals ook mijn zoon alweer twee jaar is.

    Last but not least kan ik je vertellen dat ik zelf ook zeven jaar (ambulant) psychiatrisch patiënt ben geweest. Ik ben namelijk in het verleden lang in therapie geweest bij een klinisch psycholoog/psychotherapeut bij de ggz, vanwege een ernstige chronische (complexe) PTSS die ik heb opgelopen door ernstige trauma’s in mijn jeugd.
    Je ziet: ik weet écht héél goed wat het betekent om ervaringsdeskundige te zijn in de psychiatrie. Ik ken het als zus, als moeder én als patiënt.

    Roept bij mij tevens de vraag op waarom je altijd alleen maar recht van spreken schijnt te hebben en kritiek mag hebben als je het zelf aan den lijve hebt ondervonden. Professor dr.Trudy Dehue verwoordde het in het verleden al eens heel mooi na het schrijven van haar boek ‘De depressie-epidemie’: “Waarom moet je persoonlijke zaken onthullen om kritisch te mogen schrijven en waarom moet ik me uiteindelijk blootgeven omdat ik beschuldigd word van allerlei zaken waar ik zogenaamd geen verstand van zou hebben? Alsof ik niet enkel en alleen als wetenschapper dit boek zou kunnen en mogen schrijven.” Zij kreeg na het uitkomen van haar boek een enorme hoeveelheid kritiek over zich heen, omdat ze volgens velen niet zou weten waar ze over sprak. Ze zou niet weten hoe zwaar het is om een depressie te hebben etc. Ze ging uiteindelijk overstag en onthulde dat haar eigen moeder langdurig depressief was geweest. Boos en geraakt zei ze later: “Het voelde als verraad naar mijn eigen moeder.” Ik begrijp dat, ik begrijp dat zo goed… In navolging van Trudy kom ook ik nu uit de kast met mijn ervaringen. Niet omdat ik dat nu echt graag wil of nodig vind. Nee, maar omdat ook ik ben bezweken onder de druk, de vaak onterechte kritiek, aanvallen en bagger die ik al bijna twee jaar over me heen krijg van voornamelijk ouders en in mindere mate professionals.

    Hoewel ook jij mij een poosje terug liet weten dat ik niet weet waar ik over praat, is dit beslist niet alleen aan jou gericht, Hans. Wel is het zo dat ik door jouw reactie nu de knoop maar eens doorhak. Wie weet krijg ik wat ruimte en rust en word ik na twee jaar door al die professionals, ervaringsdeskundigen en ervaringswerkers eens voor vol aangezien en gerespecteerd. Het zou zomaar kunnen…

  7. Peter Pierik zegt:

    Je benoemt het Basis Curriculum Ervaringsdeskundigheid als een product van Trimbos, maar feitelijk is trimbos toch een van de vele partijen geweest die betrokken is geweest bij de tot standkoming? De inhoud is niet door Trimbos bepaalt maar door deelnemers. We zaten daar met heel veel betrokkene en mis deze feitelijkheden in je bijdrage.
    Mogelijk zou je op dit punt een rectificatie kunnen overwegen omdat je vast niet wilt bijdragen in onjuiste beeldvorming, nu kan het artikel ook vooral als doel hebben om de lezer te vermaken en is het juist niet het doel om de feitelijkheden te benoemen maar te prikkelen. Zou dit kunnen toelichten zodat ik beter begrijp met welk doel deze bijdrage tot stand is gekomen.

  8. Marjolein Bakker zegt:

    Nicoline,

    Wat een prachtige reactie op bovenstaand stuk. Ik heb de tijd (nog?) niet genomen er op te reageren, maar je verwoordt heel mooi wat ik denk. Dank!

    – Marjolein Bakker, ervaringsdeskundige Pameijer (hoofddocent Howie the Harp Tilburg)

  9. Dag Yvonne,
    Dank voor je heldere artikel. Het zet me aan het denken en schrijven;) Net als jij denk ik dat het inzetten van ervaringsdeskundigheid waardevol is, om een aantal al genoemde redenen. En dan is belangrijk dat professionals en ervaringsdeskundigen in alle openheid erkennen wat hun waarde is. Gezien vanuit een systemische blik is het belangrijk dat iedereen haar rol en positie kent en van elkaar erkent. En dan zijn gevoelens van “zielig” niet behulpzaam, net zo als “wij weten het beter” niet helpt.
    Een open dialoog waarin ieders waarde, expertise en rol erkend wordt en gezien helpt wel. Dan worden als vanzelf mogelijkheden en grenzen duidelijk. Het lijkt tijd voor een volgende stap.

  10. Dag Yvonne,

    Bedankt voor je bericht en de reacties van anderen, vooral omdat ik er zelf ook van leer. Ik zit in dit leven ook wel eens met de nodige twijfels, dat zal ons als burgers niet ongewoon zijn en twijfel(s) is uiteraard iets van alle tijden. Ik ben ook op zoek naar de kern of essentie over ervaringsdeskundigheid. Telkens als ik denk dit is, ga ik weer verder op zoek of word door verhalen van anderen getriggerd verder te kijken dan mijn innerlijke zelf. Ik wil alle partijen horen die iets van ervaringsdeskundigheid vinden, bij mij reist constant de vraag waarom we er nog steeds mee en over bezig blijven, wanneer zijn we klaar, was dit bij andere disciplines in het begin ook het geval? Vragen, vragen en nog eens vragen, wanneer zijn we klaar?
    Interessant gesprek zet je voor mij persoonlijk dus op gang. Iedereen heeft recht van spreken en een mening, juist dat brengt ondanks de verschillen die daarin zichtbaar worden ons uiteindelijk als mens dichter bij elkaar. Als de mens kan rechtvaardigen voor de ander en zichzelf waarom dat hij/zij zegt wat gezegd word wil ik daar graag over nadenken. De openheid waarmee je jouw mening naar voren brengt is na mijn mening het begin tot een dialoog. En goed dat we het niet allemaal eens zijn met elkander anders was de mensheid nooit gekomen waar wij tegenwoordig staan. Of we wel gelukkig of ongelukkig met de tegenwoordige tijd zijn even buiten beschouwing gelaten. Graag zou ik met jou eens een afspraak willen maken ( als je daar al geïnteresseerd in bent) om wat nadrukkelijker stil te staan bij wat je vind, waarom en hoe het dan anders zou kunnen vanuit jou ogen gezien.

    Je kunt mijn LinkedIn profiel bekijken en mijn website als je meer over mij wil weten.
    http://www.walravenszorgadvies.nl

    Met vriendelijke groet
    Toon

  11. Wat mij opvalt in het hele verhaal is dat er vanuit gegaan wordt dat je aan de ene kant de professionals hebt, en aan de andere kant de ervaringsdeskundigen. Wat suggereert dat de professionals geen eigen ervaring zouden kunnen hebben met een psychische aandoening. Ik weet het, dit is geen reactie op de strekking van het hele verhaal, maar op een aspect daarvan dat mij vaker opvalt als het over “ervaringsdeskundigen” gaat. Het zou mooi zijn als dit wij-zij denken wat wordt verminderd.

  12. Hans van Eeken zegt:

    Dag Yvonne, je noemt jezelf ervaringsdeskundige in de psychosociale gevolgen van ernstig/chronisch somatisch ziek zijn kinderen & jeugd.
    Ervaringsdeskundigheid is een containerbegrip, dat blijkt ook uit jouw bovenstaande blog….
    Groet,

    Hans

  13. Hoi Yvonne,

    Ik begrijp uit je stuk geloof ik niet zo goed waar je irritatie t.o.v. ervaringsdeskundigen nou precies op gestoeld is. Is het de zin waarmee je eindigt, namelijk dat het eigenlijk de eigen schuld van de professionals is die niet in opstand zijn gekomen toen hen de tijd om ‘gewoon mens’ te zijn werd afgenomen? Ik ben het op dat punt helemaal met je eens en wens alle mensen-mensen in de zorg toe dat die ruimte er weer gaat komen….en vooral eigenlijk dat ze die ruimte met z’n allen weer op gaan eisen inderdaad.
    Zelf heb ik ook 12 jaar in de Ggz gewerkt en heb nu met heel veel liefde een maatschappelijke organisatie waar voornamelijk ervaringswerkers werken. Vanuit onze eigen organisatie opgeleid, nog nooit 1 cent voor ontvangen trouwens, nadrukkelijk geen hulpverleners maar idd vooral dat luisterend oor biedend en mensen ‘verleiden’ om weer meer rollen in het leven in te nemen dan de rol van cliënt.

    Ik richt mijn pijlen niet zo op de Ggz omdat ik denk dat dat vanwege de enorme historie en omvang soms ook een ‘diesel op open zee’ is en er m.i. in het hier en nu buiten de Ggz hele mooie kansen liggen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid om mee te doen en van betekenis te zijn. Dat betekent zeker wel dat ik denk dat er binnen het domein ‘zorg’ ook veel kansen liggen, vooral op het gebied van ruimte voor compassie en empathie. Ik heb dan ook grote bewondering voor de ervaringswerkers die binnen de Ggz proberen om toch dat te bieden aan cliënten!
    Je schetst een beeld van ‘de ervaringsdeskundige’ die ik niet herken. Onze ervaringswerkers (natuurlijk is mijn beeld volledig subjectief!) zijn schitterende mensen-mensen; de angst voorbij, geen enkele behoefte om de ander te overtuigen, enorm veel ruimte voor de ander en het talent om te normaliseren.
    Onze context is geen Ggz-instelling en wellicht vind je het leuk om eens bij ons te komen kijken. Bij deze van harte welkom.

    Hartelijke groet, Sonja Visser.
    St. Zelfregiecentra NL

  14. Zoals er zowel goed als minder goede regulaire hulpverleners zijn geldt dit (natuurlijk) ook voor ervaringsdeskundigen.Een professionele ervaringsdeskundige heeft echter een + boven de traditionele volgens professionele distantie geschoolden, namelijk een advies in de minder intrusieve ik-vorm, Zoals hulpverleners ervaren raken geldt dat ook voor patiënten, en er treedt op een gegeven moment een soort afgestompt ritueel plaats van wenselijke vragen en antwoorden. De ervaringsdeskundige die het (nog) gezonde deel aanspreekt bij de ander (wat een ieder levend mens naar mijn idee heeft) banjert daar prettig doorheen. Zowel de patiënt is verrast en het epistel hierboven doet mij vermoeden dat de krachtige ervaringsdeskundigen allang niet meer de brekebeentjes zijn waar wij vroeger door hulpverleners voor zijn aangezien. Let wel: Een ervaringsdeskundige in de zorg heeft in ieder gezelschap (doctoren, professoren etc) de duurste en gevaarlijkste vooropleiding, verder wordt er van ons ook een persoonlijk proces verwacht waar menig een in de ivoren torens een voorbeeld aan mag nemen.!
    Wij zijn werkzaam in de zorg en blijven dat, wen er maar aan 🙂

  15. Nicoline Telgenkamp zegt:

    Ik ben heel benieuwd wat maakt dat u zo negatief staat ten opzichte van de nieuwe beroepsgroep ervaringsdeskundigen. Het lijkt erop dat u niet goed het verschil ziet tussen mensen met ervaringen of mensen die heel nabij mensen staan met ervaringen en ervaringsdeskundigen. Mensen met ervaringen die deze ervaringen hebben leren inzetten ten gunste van het herstel of de ontwikkeling van een ander. Ik denk wel dat de term ervaringsdeskundige voor veel verwarring zorgt en te pas en te onpas niet goed wordt gebruikt. Het kan zijn dat het in de toekomst beter is om de term te veranderen (hersteldeskundige?) ofwel dat we hard moeten lobbyen om deze term goed te laten gebruiken. Mijns inziens zijn ervaringsdeskundige niet ter vervanging van andere hulpverleners maar als aanvulling. Het kan zeker zo zijn dat een hulpverlener ook ervaringsdeskundige wordt en dat gebeurd gelukkig ook. Ik denk ook dat hulpverleners meer tijd zouden willen hebben om beter te luisteren en meer ruimte te willen hebben. Ik denk echter dat het specifieke van een ervaringsdeskundige is dat deze de persoonlijke kennis over zijn/haar herstel, samen met de ervaringskennis van anderen, bewust kan inzetten voor het herstel van de ander. Dit is iets wat je niet kunt doen zonder zelf ervaringen te hebben. Je kunt wel een brood bakken thuis, maar dat maakt je geen bakker. Bij Howie the Harp heb ik gezien dat mensen niet alleen leren hun eigen ervaringen te beschouwen, zin te geven en hun herstel te beschrijven. Zij doen dit ook transparant in een groep. Zo leren de mensen in een groep niet alleen hun eigen herstel in te zetten voor een ander maar nemen ook de kennis mee die anderen met hen delen. Het lijkt mij toch dat u de waarde ernstig onderschat van deze (of andere) opleidingen. Ik pleit ervoor dat er verschillende ervaringsdeskundige zijn, zoals er binnen andere beroepsgroepen ook verschillende functieniveaus zijn. Het lijkt mij wel degelijk uitmaken welke opleidingsniveau mensen hebben, welk denkniveau en welke werkervaring. Zo zijn er ervaringsdeskundigen die meer op beleidsniveau opereren (veel te weinig nog), trainers, woonbegeleiders tot aan vrijwilligers (etc, etc). Voor mij persoonlijk ben ik er zeker van dat ik de scriptie voor mijn universitaire studie klinische psychologie destijds wel degelijk had kunnen afronden als ik niet ervan overtuigd was geweest dat ik mijn psychiatrische ervaringen verborgen moest houden, dat dat niet professioneel was. Voor mij (en vele anderen) is dit een prachtige tijd waarin mensen uit de kast komen en hun ervaringen delen, het stigma wordt verminderd en ruimte wordt gecreëerd. Dagelijks wordt ik ontroerd door de groei die mensen meemaken, Ik verwacht in de toekomst een vermindering van de kloof tussen professionals en klanten, een groei van mensen met ervaringen hun netwerk, ervaringsdeskundigen en anderen professionals. Het is jammer dat u termen moet gebruiken als een tsunami, een vernietigende natuurkracht, een term die zo misbruikt is in het vluchtelingendebat. Ik hoop dat de dialoog tussen professionals (waaronder ervaringsdeskundigen) meer inhoudelijk verloopt met duidelijke voorbeelden. Ja mensen met psychiatrische ervaringen kunnen ook werken en helen en herstellen. Ja dat is prachtig als daar opleidingen voor bestaan. Natuurlijk kosten die opleidingen geld. Voor niets gaat de zon op. Alle opleidingen kosten geld. De meest opleidingsinstituten worden gesubsidieerd en moeten daarvoor voldoen aan allerlei landelijk opgestelde, algemene eisen. Sommige instellingen kiezen daar dus niet voor. Hoe mooi is het dat een instelling als de UWV voor sommige mensen hun opleiding wil betalen. Wat mij betreft veel meer afdoende dan vele bedrijven die zogenaamd mensen verder helpen en daar veel meer geld voor krijgen met weinig resultaat.
    Kort gezegd : voor mij is de meerwaarde van ervaringsdeskundigheid al lang bewezen. Geen hype dus. Maar een mooi nieuw vak, dat nog zal groeien als volwaardig partner binnen de zorg en misschien ook daarbuiten. Ik wens u succes met het aanvaarden hiervan en ik hoop dat uw kritische blik u niet blind maakt voor de successen doordat u teveel focus legt op uw negatieve ervaringen, welke dat dan ook moge zijn.
    Hartelijk groet,
    ervaringsdeskundige Pameijer
    (voormalig Howie the Harp coach)

  16. Ik vind dit een merkwaardig stuk. Het staat bol van de oordelen en de aannames, maar er staat niet één concrete onderbouwing in. Ik kan niet eens helemaal uitmaken wat nou precies de stelling is. Dat de professionals moeten gaan doen wat ze nu niet doen, en niet de ervaringsdeskundigen, omdat dat geen professionals zijn?

    Dat is wensdenken.

  17. Hey Yvonne, thx,

    HEE is ontstaan omdat er niet netjes met psychiatrisch patiënten werd omgegaan. Ik heb wat mensen van het eerste HEE team ontmoet; ze hebben zich hard gemaakt voor meer menswaardige omgang en perspectief, en nog steeds. Dat is juist waar je om vraagt. Het is juist dankzij zulke ervaringsdeskundigen dat we van isoleer naar chill-out gaan, van eenzame opsluiting naar een ruimte waar je tot rust kunt komen en alleen kunt zijn maar ook nog als mens gezien en erkend wordt. Andere voorbeelden zijn zb-ervaringsdeskundigen die op de eerstehulp voorlichting geven om de mindset van wie uit onbegrip straffend reageert (door te vernederen of onverdooft hechten) te verbeteren, of de zelfmoordkenner die zich tegen de onbespreekbaarheid van suicide verzette, of iemand die de gevolgen van een verkeerde diagnose kent en wil voorkomen dat anderen hetzelfde overkomt, etc.

    Verkijk je niet op professionaliteit. Veel professionals zijn ook ervaringsdeskundigen en vice versa.

    Wie meer wil weten over het HEE team, kan ik de film “Gekkenwerk” aanraden.

    En ja, we verschillen nog wel eens van mening, ik vind je standpunten soms ‘misguided’, maar daarom kunnen we nog wel normaal met elkaar omgaan.

    Groetjes,
    Maurice (@senorwatanabe)

  18. Wilma Harms zegt:

    Als “moeder van” en zelf werkzaam in de zorg, geloof ik in een meer dialooggestuurde zorg. Een zorg waarin echt wordt geluisterd naar mensen. Dat laatste kan sterk worden verbeterd. Daarnaast geloof ik erin, dat patienten/clienten zelf het laatste woord moeten hebben over welke zorg zij willen ontvangen.
    Ik zie zeker risico’s bij het inzetten van ervaringsdeskundigen in de zorg, maar ik zie ook om me heen, dat wanneer mensen dit zelf willen, zij er baat bij kunnen hebben. Dus laat dat aub. over aan de mensen zelf.
    Verder geloof ik in de meerwaarde van mensen, die zowel ervaringen hebben in de zorg als patient/client, maar daarnaast bijv. ook andere (bijv. werk-)ervaring met zich meebrengen en daardoor vaak op een verrassend creatieve wijze naar problemen in de zorg kunnen kijken. En vandaaruit kunnen bijdragen aan het verbeteren van de zorg.
    Als deze door Yvonne aangezwengelde discussie kan bijdragen aan het beter luisteren door professionals naar clienten en naar het vernieuwen van de zorg vanuit patient-clientperspectief, dan vind ik dat van groot belang.

    Tot slot wil ik opmerken, dat ook ik moeite heb met het woord “ervaringsdeskundigheid”. Want is niet elke ervaring van een patient/client, de moeite waard om naar te luisteren. Door professionals in de zorg, door de gemeente-ambtenaar, door studenten, door wie dan ook. Er zitten wat pareltjes bij deze ervaringen. Nu moeten we ze nog weten te achterhalen, ook in de kinder- en jeugdpsychiatrie. Misschien kunnen we ons laten stimuleren, door bijv. hetgeen met de dementieverhalenbank gebeurt? Of door organisaties die strijden voor de Gouden Oor Award binnenkort. Professionals en mensen met ervaring: maak van elkaar gebruik en weet elkaar te vinden. En ontdek nieuwe mogelijkheden in de zorg.

  19. Beste Maurice,

    Dank voor je reactie.

    Volgens jou mis ik een belangrijke kant van het verhaal en je verwijst naar het Basiscurriculum Ervaringsdeskundigheid van het Trimbos-instituut. Hoewel het er indrukwekkend en overtuigend uitziet moet ik je helaas toch laten weten dat ik er niet warm of koud van word. HEE is namelijk gewoon een programma van Het Trimbos- Instituut. Voor mij valt dit dan ook gewoon in de categorie: de slager die zijn eigen vlees keurt.

    Zelf ben ik absoluut geen voorstander van HEE, maar dat zal je wel niets verbazen. Het voert te ver om er nu over uit te weiden, maar laten we het er maar op houden dat ik het een onzinnige, geldverslindende organisatie vind die bovendien ook nog eens schadelijk is voor zowel patiënten als professionals. Ik zal er wel weer geen vrienden mee maken, maar ik begrijp werkelijk niet waarom weldenkende hoogopgeleide professionals in zee gaan met deze club. Hoe harder de lobby, hoe meer resultaat kennelijk.

    Naast het feit dat ik niet achter hun visie en werk sta, vind ik het ook onbegrijpelijk en bijna schandalig dat ggz-instellingen en organisaties bakken met geld uitgeven aan dit soort programma’s. Op jaarbasis kan een HEE traject al gauw oplopen tot wel 80.000 euro! En dat in een tijd waarin alles wegbezuinigd wordt en er bijna nergens geld meer voor is. Dat je met al dit geld ook het leven van patiënten op een simpele wijze een stuk aangenamer kan maken, waardoor ze zich weer gezien voelen, hoop krijgen en zich weer een volwaardig mens voelen, schijnt in niemands hoofd op te komen.

    Tot slot: het is geen geheim dat wij het vaak oneens zijn met elkaar, Maurice. Ook in dit geval hebben we weer een andere kijk op de dingen. Toch wil ik je even laten weten dat ik je reactie waardeer. Haaks tegenover elkaar staan en elkaar toch respecteren is voor mij vanzelfsprekend, maar helaas is niet iedereen hiertoe in staat. Dat jij dit wel kunt liet je mij een poosje terug weten op Twitter d.m.v. een warme reactie.
    Het is een van de redenen waarom ik nu dan ook uitgebreid antwoord. En ach, dat je dan nu misschien opnieuw geïrriteerd raakt door mijn antwoord dat nemen we dan maar op de koop toe. 😉

  20. Onlangs heb ik een hoofdstuk vertaald uit een boek van een ervaringsdeskundige EN hulpverlener uit Noorwegen. http://www.nederland-schrijft.nl/verhaal/?story_id=4776
    Ik heb daarom de laatste tijd veel onder dit onderwerp gelezen. Ik denk dat er een goed opbouwend debat in gang is gezet.

  21. ud miek wijnbergen ud miek wijnbergen zegt:

    Een beetje jammer van je blog vind ik dat je nergens concreet wordt. Er worden wel eens pedagogisch minder handige adviezen gegeven. Wat bedoel je dan precies en wie bepaald of dat wel of niet goede adviezen zijn? Ik vind persoonlijk de ouderervaringsdeskundigheid almede van patienten heel waardevol, en heb daar ook vaak voor gestreden. Het is namelijk in het belang van het kind dat ouders en hulpverlening op een lijn staan, dat ze elkaar horen en open staan voor elkaar. Het is van belang dat beiden dezelfde taal leren spreken. Niet alles wat ouders zouden willen is misschien realiseerbaar, maar het is goed dat hun stem gehoord wordt. Of je ervaringsdeskundigheid zou moeten betalen, daar heb ik twijfels bij. Het wordt niet ineens kwaliteit als er euro’s tegenover staan. Ik zou willen dat je met voorbeelden kwam, waar gaat het fout?

  22. Hmm, ik mis een belangrijke kant van ’t verhaal die Yvon niet noemt https://www.trimbos.nl/producten-en-diensten/webwinkel/product/?prod=AF1373

    Dat ervaring niet zondermeer deskundigheid betekent is niks nieuws. Dat ervaringsdeskundigen of gewoon mensen met ervaring, niet te bekritiseren zouden zijn lees ik nou voor het eerst. Zei de ene “ervaringsdeskundige” tegen de ander 😉