Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Risicofactoren van gewelddadig gedrag: waarom de één de ander niet is

‘Op 7 november 2007 schiet Pekka-Eric Auvinen (18) in zijn middelbare school in het Finse Jokela 8 mensen dood. Onder hen waren de schoolzuster, de directrice en hijzelf. De motieven van de meeste school shooters blijven onduidelijk, maar filmmaker Alexander Oey weet goed door te dringen in het hoofd en de omgeving van de getroubleerde Pekka… (NPODOC).’

5k-Jongen-achter-laptop-donkere-kamerEen tijd geleden was ik aanwezig bij een lezing georganiseerd door Studium Generale Utrecht waar we de documentaire ‘Pekka’ te zien kregen. Deze werd nabesproken met de maker van de film en een hoogleraar ontwikkelingspsychologie Bram Orobio de Castro. De hoofdvraag van deze avond was: hoe komt het nou dat deze jongen van 18 uit een dorpje in Finland tot deze daad overgaat en een andere jongen van 18 uit hetzelfde dorp hier nog nooit over nagedacht heeft?

Risicofactoren van agressief en gewelddadig gedrag?

Pekka, de jongen uit de film, was al enige tijd niet gelukkig (en kreeg daar hulp voor) en had idealistische ideeën. Op school was Pekka een buitenbeentje, omdat hij veel over zijn idealistische ideeën sprak en voor zijn klasgenootjes moeilijke/niet interessante gesprekken aanging.  Ook op internet voerde hij hier lange gesprekken over met een meisje uit Amerika. Daarnaast had hij een meisje leren kennen via internet, waar hij verliefd op werd, maar die later de relatie verbrak met Pekka. Al met al kwamen er veel factoren samen waardoor Pekka (waarschijnlijk) besloot deze daad uit te voeren.

Kunnen we gewelddadig gedrag bij jongeren voorkomen?

Had Pekka’s actie voorkomen kunnen worden? Een vraag die veel mensen bezighoudt. Nee, waarschijnlijk niet. Jongeren en volwassenen die besluiten om iemand anders iets aan te doen, doen dit vaak niet vanuit één reden. Het zijn vaak meerdere factoren die samenkomen, zoals een onveilige thuissituatie, laag zelfbeeld, verbroken relatie, impulsieve of manipulatieve trekken of de perceptie dat anderen schuld hebben aan hun daden. Het lastige is dat een andere jongere met precies dezelfde omstandigheden misschien niet had gekozen deze daad uit te voeren. Het is dus nooit geheel vast te stellen wanneer iemand nu daadwerkelijk besluit tot actie over te gaan. Echter, we weten dat de bovenstaande risicofactoren voor Pekka dus wel de emmer deden overlopen.

Registreren van risicoprofielen bij kinderen en adolescenten

Het is daarom belangrijk dat we weten wat mogelijke risicofactoren zijn én wat sterke beschermende factoren zijn van een kind, zodat scholen, instanties en de omgeving hierop allert kunnen zijn. In mijn eigen promotieonderzoek gaan we op zoek naar deze mogelijke onderliggende risicofactoren van agressief gedrag en de behandeling hiervan. Voorbeelden van deze onderliggende factoren zijn subtypes van agressie (impulsieve agressie versus instrumentele agressie); geslacht en leeftijd; gevoeligheid voor straffen en belonen; beslissingen maken en emotieherkenning. Door de onderliggende factoren van agressief gedrag te kennen, kunnen we eerder ingrijpen en een (preventieve) behandeling voor jongeren op maat maken. Clinici zouden daardoor effectievere en meer gepersonaliseerde behandelingen kunnen inzetten. Op dit moment zijn we nog bezig met het beschrijven van de resultaten, hierover vertel ik graag meer in een volgend blog.

Voor nu zou ik willen pleiten voor het registeren van mogelijke risicofactoren én juist de beschermende factoren van een kind, van jongs af aan. Zo kun je via een risicoprofiel en een ‘beschermings’-/talentenprofiel juist preventief te werk gaan en wellicht voorkomen dat kinderen op latere leeftijd agressief of gewelddadig gedrag gaan vertonen óf daar de juiste behandeling voor aanbieden.

Kirsten Smeets Over Kirsten Smeets

PhD-student Karakter Kinder- en Jeugdpsychiatrie | gek op reizen, Volkswagenbusjes en surfen | ontwikkelingspsycholoog | speelt piano | parttime onderzoeker Kinder- en Jeugdpsychiatrie UMC Utrecht | volleybal | onderzoeker op het gebied van behandeling bij jongeren met agressieproblemen

Reageren

vorige post:
volgende post: