Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Om moe van te worden – slaapproblemen bij jongeren met autisme

112, 113, 114… Die schapen heb je nu wel een keer gezien, maar moe worden? Ho maar. Wat nu… Warme melk, even TV kijken, nog even Facebook checken (niks nieuws, want al je vrienden kunnen wél slapen…). Pfff het is alweer 04:18 uur… Herkenbaar? Dan zijn je slaapproblemen waarschijnlijk een nachtmerrie op zich.

slaapproblemenBovenop al je inzet, de trainingen en behandelingen die je volgt en de medicatie die je slikt om je autisme de baas te kunnen, zitten die slaapproblemen je ook nog eens in de weg. Hoewel erg frustrerend, zijn de slaapproblemen niet zeldzaam. Ongeveer 40-80% van de jongeren met een ASS-diagnose slaapt slecht en ondervindt hier hinder van. Dat je overdag moe bent, los je op met een blikje energy drink, toch? Zo simpel is het helaas niet, en op de lange termijn al helemaal niet gezond.

Het probleem? Groot…

Slaapproblemen kunnen wel eens een veel groter probleem zijn dan je in eerste instantie zou denken. Slecht slapen heeft niet alleen vervelende lichamelijke gevolgen (hoofdpijn, hoge bloeddruk, etcetera), maar ook invloed op je psychisch en dagelijks functioneren. Slechtere concentratie, agressief gedrag, verminderde schoolprestaties en verslechtering van de algemene ASS kernsymptomen: uit onderzoek blijken deze klachten veelvuldig voor te komen en het gevolg te zijn van de slaapproblemen. En dat blikje energy drink gaat het niet oplossen…

Science!

Gelukkig wordt er wel steeds meer onderzoek gedaan naar slaapproblemen, de uitwerking en de behandeling. Veel van dat onderzoek benadrukt het belang van het tijdig detecteren en behandelen van slaapproblemen bij jongeren. Hoe vroeger en adequater de behandeling kan beginnen voor de slaapproblematiek, hoe beter jij en je behandelaar kunnen werken aan de primaire behandeling voor ASS. Hoe slechter je slaapt, hoe meer en heftiger de autismesymptomen kunt ervaren. In veel literatuur staat dat na behandeling van de slaapproblemen de autismesymptomen minder prominent aanwezig zijn en je algemeen functioneren vooruit gaat.

Dé oplossing? Die is er helaas nog niet

Er is namelijk niet één oorzaak aan te wijzen voor de slaapproblemen. Een combinatie van factoren zorgt ervoor dat het slapen een stuk lastiger wordt. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de problemen in de manier waarop je prikkels ervaart. Oversensitiviteit kan het moeilijk maken om geluiden en licht te negeren en in slaap te vallen. Maar ook alle indrukken die gedurende de dag zijn opgedaan blijven zich afspelen in het hoofd. Naast deze omgevingsfactoren zijn er ook biologische oorzaken. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de productie van het stofje melatonine verstoord is bij ASS. Je lichaam produceert en verspreidt melatonine niet helemaal naar behoren. Melatonine is een lichaamseigen stof die het interne dag- en nachtritme regelt. Normaal gesproken maakt je lichaam meer melatonine aan op het moment dat het donker wordt buiten. Zo bereidt het lichaam zich voor om te gaan slapen. De verstoring in de melatonineproductie en -regulatie kan ervoor zorgen dat in slaap komen zeer moeilijk wordt, en dat ook doorslapen niet vanzelfsprekend is. Daarnaast is de biologische klok van het lichaam ontregeld, dat weer vervelende lichamelijke klachten kan veroorzaken zoals een verhoogde kans op ontstekingen, maag- en darmklachten en hoofdpijn. Een veelvoorkomende behandeling om de slaapproblemen bij ASS te verlichten, is het voorschrijven van melatonine door de kinder- en jeugdpsychiater of huisarts.

Wat nu?

Op het moment dat je slaapproblemen ernstige vormen aannemen (het duurt langer dan een half uur tot je in slaap valt en je slaapt minder dan 6 uur per nacht aaneengesloten), dan is het raadzaam deze problemen aan te geven bij je huisarts of psychiater. Maar zelf kun je met wat tips ook proberen je slaap te verbeteren, de zogenaamde ‘slaaphygiënetips’.

  • Een opgeruimde, goed geventileerde en donkere kamer is een must!
  • Zorg voor een vaste bedtijdroutine: douchen – tandenpoetsen – op bed stukje lezen – slapen.
  • Geen sport/spel/televisie/computer/tablet of smartphone een half uur tot een uur voordat je gaat slapen. Je houd jezelf onnodig wakker door het licht van apparaten en je dwingt je lichaam actief te blijven.

Hoe dan ook, slapen is fijn en dus ook nog eens heel belangrijk voor je lichaam! Ervaar je hier problemen mee, dan is het zaak hier aandacht aan te besteden. Goede slaap = een betere dag = weer makkelijker slapen = een betere dag … Nou je snapt waar dit heen gaat toch?

Er wordt continu nieuw onderzoek gedaan naar de slaapproblemen bij ASS, en gedragsmatige of medicinale behandelingen. Heb je interesse in deelname aan, of informatie over onderzoek naar een nieuw slaapmedicament voor jongeren met autisme en slaapproblemen? Kijk even op http://yuliusacademie.nl/nl/inhoud/melatoninestudie

Bjorn van Pelt Over Bjorn van Pelt

cognitief & biologisch Psycholoog | sporter (hardlopen, basketbal, fitness) | junior onderzoeker | motorrijder | ASS & slaapproblematiek | externaliserende stoornissen & emotieregulatie | Yulius Academie

Reacties

  1. Avatar DustRock zegt

    Dank, dat had ik zelf nooit gevonden.

  2. Als leverancier (Senso-Care) van o.a. verzwaringsdekens hebben we veel positieve ervaringen met het gebruik van zware dekens/verzwaringsdekens/gewichtendekens door kinderen, jongeren en ouderen met ASS. Makkelijker inslapen, maar ook beter en dieper doorslapen. Een verzwaringsdeken geeft een veilig, geborgen gevoel en kan daarmee helpen bij autisme en een alternatief zijn voor medicatie.

  3. Avatar Jacqueline zegt

    ik slaap ook heel veel. Als ik minder dan 9 uur per nacht haal ben ik niet te genieten en kan ik veel dingen niet aan. ook al van jongs af aan. Ik heb denk ik zo veel slaap nodig omdat ik zoveel indrukken moet verwerken van overdag. Mijn oudste zoon is net als ik een langslaper. De jongste met Asperger kan juist goed tegen onregelmatig slapen en nachten doorwerken

  4. B.J. van Pelt B.J. van Pelt zegt

    Beste,

    Er is, en wordt, ontzettend veel onderzoek gedaan naar de synthese (productie) van melatonine bij autisme spectrum stoornissen. Hieruit blijkt dan ook de genoemde verstoring.
    Hierbij een kleine greep uit de onderzoeken die dit onderschrijven;

    Asghar, S.J., & Malow, B.A. (2014). Melatonin Use in Autism Spectrum Disorders. Comprehensive Guide to Autism, 2387 – 2402.

    Khan S, Heussler H, McGuire T, Dakin C, Pache D, Cooper D, Norris R, Flenady V, & Charles B. (2011). Melatonin for Non-Respiratory Sleep Disorders in Children with Neurodevelopmental Disorders (Protocol). Cochrane Database of Systematic Reviews 2011, Issue 5. Art. No.: CD009140. DOI: 10.1002/14651858.CD009140.

    Leu, R.M., Beyderman, L., Botzolakis, E.J., Surdyka, K., Wang, L., & Malow, B. (2012). Relation of Melatonin to Sleep Architecture in Children with Autism. Journal of Autism and Developmental Disorders, 41, 427-433.

    Melke, J., Botros, H.G., Chaste, P., Betancur, C., Nygren, G., Anckarsäter, H., Rastam, M., Stahlberg, O., Gillberg, I.C., Delorme, R., Chabane, N., Mouren-Simeoni, M.C., Fauchereau, F., Durand, C.M., Chevalier, F., Drouot, X., Collet, C., Launay, J.M., Leboyer, M., Gillberg, C., & Bourgeron T. (2008). Abnormal Melatonin Synthesis in Autism Spectrum Disorders. Molecular Psychiatry, 13, 90–98.

    Tordjman, S., Anderson, G.M., Bellisant, E., Botbol, M., Charbuy, H., Camus, F., Graignic,R., Kermarrec, S., Fougerou, C., Cohen, D., & Touitou, Y. (2011). Day and nighttime excretion of 6-sulphatoxymelatonin in adolescents and young adults with autistic disorder. Psychoneuroendocrinology, 37, 1990-1997.

    Er is veel informatie beschikbaar over dit onderwerp, te veel om u nu hier te kunnen aanbieden. Maar mocht u meer informatie willen, dan kunt u mij altijd bereiken via mail: b.vanpelt@yulius.nl .

    Met vriendelijke groeten,
    B.J. van Pelt

  5. Avatar DustRock zegt

    “Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de productie van het stofje melatonine verstoord is bij ASS.”

    Bron? Welk onderzoek?

  6. Weer gaat het nu over jongeren met ASS, alsof deze doelgroep alleen maar altijd last heeft van. Wanneer wordt er eens meer onderzoek naar/bij ouderen over gedaan?Ouderen hebben hier zeker ook heel veel last van. In ieder geval ik wel. Maar voor ouderen gebeurt er nog steeds te weinig op de gebieden van ASS, helaas! Ik LIJD!

  7. Mij lijkt het aannemelijk dat slaapproblemen deels worden veroorzaakt door het vermijden van daglicht.
    Mensen met autisme hebben over het algemeen vaak slaapproblemen, vooral kinderen; bij hen zou dat grofweg bij twee derde het geval zijn. Ik stel als hypothese voor dat ze mede worden veroorzaakt door het vermijden van daglicht ten gevolge van een overgevoeligheid ervoor.

    Daglicht is belangrijk als regelaar van onze biologische klok en daarmee voor het slaap-waakritme. Eenvoudig gezegd geven de hersenen via cellen in het oog lichtprikkels door aan de pijnappelklier waardoor de afgifte van melatonine, het slaaphormoon wordt afgeremd. Wanneer het licht afneemt wordt, omgekeerd, de afgifte van melatonine en daarmee ook de slaap gestimuleerd. Deze hypothese kan worden uitgeprobeerd door het daglicht te temperen of andere manieren te verzinnen waardoor men daglicht vermijdt. Dus: probeer dat eerst eens, misschien helpt het.
    .

  8. Björn van Pelt Björn van Pelt zegt

    Beste Ingrid,

    Dank voor de reactie.
    Dat het bij iedereen net even ander werkt is zeker iets om rekening mee te houden. Dit blijkt ook uit het feit dat de jongeren in ons onderzoek (en andere wetenschappelijke studies) profijt hebben van de medicatie/melatonine, maar dat zal zeker niet voor iedereen gelden.
    We pretenderen ook niet dat goede en voldoende slaap een oplossing is voor alles, maar wel dat het kan bijdragen aan een gezonde ontwikkeling en leefstijl. Maar, voor iedereen/ieder gezin is dit natuurlijk persoonlijk en individueel te bepalen.
    Daarnaast zouden we graag wat meer nadruk leggen op slaapproblemen bij diagnosticering/behandeling van jongeren met ASS. Het is namelijk niet ‘zomaar een vervelend dingetje’, maar iets waar weldegelijk rekening mee gehouden moet worden door een professional.

    Niet de duur van slaap bepaalt automatisch dat er sprake is van slaapproblemen. Twee belangrijke aspecten moeten meegewogen worden:
    1. Heeft het kind last van zijn/haar slaappatroon?
    2. Slaapkwaliteit en functioneren over dag: Kan het kind met de gerealiseerde slaapuren overdag goed functioneren?
    Deze factoren bepalen mede of er sprake is van een functioneel relevant slaapprobleem. Als kinderen met minder slaap hier geen last van hebben in de nacht en overdag, hoeft men hier ook niet direct behandeling voor te geven. Als er toch problemen zijn, dan bestaan diverse vormen van aanpak: van slaaphygiëne, gedragstherapie tot medicamenteuze behandelingen. Soms zijn veranderingen van omstandigheden en gedrag voldoende om een betere slaap te bereiken. Soms moet er ook gebruik gemaakt worden van medicatie, zeker bij ernstige en persisterende slaapproblemen. In dit geval is het belangrijk om veiligheid en effectiviteit van medicatie goed te onderzoeken, dit willen wij wereldwijd doen.

    Daarbij proberen we ook om de positieve kant te benadrukken van lekker slapen, en niet de negatieve gevolgen op te dringen bij jongeren. We willen ze inderdaad geen extra druk opleggen, maar helpen om in de ochtend met meer energie de dag in te gaan, en de klok van vier uur alleen die van 16:00 te laten zijn.

    Complimenten mbt. tot de aanpak en omgang binnen uw gezin omtrent de slaapproblemen. Geen issue van maken, maar wel rekening mee houden is een mooie aanpak, zeker als deze werkt binnen uw gezin.

    Met vriendelijke groeten,
    B.J. van Pelt

  9. Teveel hameren op hoe gezond slaap is, werkt ook niet echt bij iemand met ASS want dan wordt dit als teveel druk ervaren. Het idee dat slaaptekort ongezond voor je betekend dat je er nog een zorg bij hebt als je ligt te woelen. Ik denk zelf dat het begint bij acceptatie, dat je inderdaad minder slaapt en moeilijker in slaap komt zelfs als je de zogenaamde slaaphygiene regels keurig volgt. Frustratie is en blijft de grootste wakkerhouder weet ik uit ervaring. En met minder slaap kun je ook gewoon bestaan!

    Indien je ADHD gerelateerde klachten hebt en ASS is slapen een dubbele uitdaging. Maar als je, in plaats van dit soort onderzoeken als leidraad aan te houden, accepteert dat het nou eenmaal anders voor jou werkt dan kun je daar waarschijnlijk meer rust in vinden.

    Een druk hoofd kun je om de tuin leiden, jij bent tenslotte de baas over jouw gedachten. En oefening baart kunst. Mijn kinderen beginnen er steeds beter in te worden maar eerlijk is eerlijk de klok van vier wordt nog regelmatig gezien. Toch gewone tijd opstaan en je routines doen, dan maar een tandje minder je hoeft niet altijd op de volle 400 procent te knallen.Zorgen dat je lekker veel fysiek in beweging bent zodat je lijf in elke geval moe wordt. En in vakanties en weekenden ongegeneerd even bijtanken.

    Slecht slapen maakt een groot deel uit van ons gezinsleven maar is toch gek genoeg geen issue.

  10. Ik heb zelf pddnos en ik heb juist het probleem dat ik heel veel slaap. Ik kan niet wachten om s’avonds naar bed te gaan. Moet overdag nog vaak een dutje doen want anders red ik het niet. Heb geen pfeiffer. Heb uitgebreid bloedonderzoek gehad en alles is goed. Volgens mijn ouders heb ik nooit moeite met slapen gehad. Zelfs als baby niet. Is dat normaal?

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten