Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Autisme in de hoofdrol

Het valt mij op dat er de afgelopen jaren in films en boeken veel aandacht voor autisme is, en voor mensen met autisme. Mogelijk wordt het succes van deze films en boeken bepaald doordat mensen het interessant vinden om in het hoofd van iemand met autisme te kijken. Het is voor mensen zonder autisme intrigerend en amusant om te zien hoe het autistisch brein werkt. 

autisme  in de hoofdrolAfgelopen weekend zag ik de film The Imitation Game. Vooraf had ik alleen gelezen dat deze film gaat over de Tweede Wereldoorlog, de uitvinding van de computer en homoseksualiteit. Ik was dan ook verrast dat deze film de hoofdpersoon (Alan Turing) neerzet als een man met een stoornis in het autismespectrum. In The Imitation Game is te zien dat leeftijdsgenootjes de jonge Alan Turing op zijn kostschool pesten om zijn bijzondere voorkeuren rondom het sorteren van eten. Deze ernstige pesterijen zijn vervelend om te zien, maar Alan slaat op latere leeftijd terug door tegen alle verwachtingen in een essentiële bijdrage te leveren aan de overwinning van de geallieerden in de Tweede Wereldoorlog!

Verandering in het beeld van autisme in de media

In 1988 kwam de film Rain Man uit en deze film heeft ervoor gezorgd dat autisme bij het grote publiek bekend werd. Maar tegelijkertijd heeft datzelfde grote publiek lange tijd gedacht dat alle mensen met autisme zo waren als Raymond, een Idiot Savant op één gebied een bijzondere begaafdheid liet zien. Wat er daarbij onvoldoende in beeld kwam, was dat deze bijzondere vaardigheden zeer zelden voorkomen bij mensen met autisme en niet of nauwelijks bijdragen aan het dagelijks functioneren. Op dit moment, een kleine 30 jaar na Rain Man, lijkt er een golf aan boeken en films uit te komen waarin mensen met autisme de hoofdrol spelen. Zoals het succesvolle boek The Rosie Project, waarin we als lezer meegenomen worden in de vreemde gedachtekronkels van hoofdrolspeler en universitair docent Don. De filmrechten voor dit boek zijn inmiddels aangekocht door Sony Pictures, dus het is wachten op het moment dat Don ook in de bioscoop te zien is. Een ander voorbeeld is de populaire Deens-Zweedse serie The Bridge, waarin hoofdrolspeelster Saga weliswaar worstelt met sociaal contact, zowel in haar privéleven als op haar werk, maar toch zeer succesvol is in haar werk als politie-inspecteur. Opvallend aan deze trend is dat het tegenwoordig vrijwel altijd gaat over (jonge) mannen of vrouwen die erg intelligent zijn en die, ondanks hun soms overdreven neergezette sociale moeilijkheden, succesvol zijn in werk of de liefde.

Alle aandacht is welkom?

Wat vinden mensen met autisme er eigenlijk van, dat er zoveel aandacht voor autisme is? Ik heb het gevraagd aan een aantal jongeren en volwassenen met autisme die ik begeleid. Zij geven aan dat ze het belangrijk vinden dat mensen beter snappen wat autisme is, dat het hebben van autisme niet betekent dat je sociaal niets wil en kan. Maar, zouden mensen die niet bekend zijn met autisme zich realiseren dat de vertolkte personages fictie zijn, en dat autisme in het echt vaak complexer is dan de karaktereigenschappen die sommige films uitvergroten? Een jonge vrouw met autisme vertelde me dat zij het heel vervelend vindt wanneer collega’s grapjes maken over autisme, zoals de uitdrukking “Doe niet zo autistisch!” wanneer een andere collega iets netjes sorteert. Vooral omdat haar collega’s niet weten dat deze jonge vrouw autisme heeft, en zij hier veel last van ervaart. Voor mensen waarbij autisme dus echt een grote rol speelt (degene met autisme zelf, en hun familie en vrienden) kan het daarom soms best lastig zijn: deze hoofdrol voor autisme!

Kirsten Visser About Kirsten Visser

PhD student bij de Yulius Academie en het Erasmus MC – Sophia / psycholoog / geïnteresseerd in autisme in alle levensfases / Ik Puber-trainer / participant Academische Werkplaats Autisme Samen Doen! / is het liefst in de zon (hardlopend, met een drankje, of bij een inspirerende afspraak in tuin van de Yulius Academie)

Comments

  1. Ja klopt! Ik heb de film twee weken geleden gezien en vond hem inderdaad super mooi! Leuk dat het ‘happy end’ in dit geval een wat kleiner en realistischer succes is, in plaats van ‘ze leven nog lang en gelukkig’!

  2. Tip : Ga de film X+Y met in de hoofdrol Asa Butterfield kijken !! Erg mooi en zeer goed neergezet !

  3. een moeder van... says:

    De focus op autisme en hoge begaafdheid (piekintelligentie) is zeer frustrerend voor de grote groep van (ouders van) mensen met autisme en verstandelijke beperking. Autisme is pervasief en heeft een grote impact op alle aspecten van het leven (en niet alleen van de persoon met ASS maar ook van de omgeving). Het plannen, het pro-actief inschatten (en voorbereiden) van situaties en activiteiten vergen heel veel energie. Dat komt zo weinig aan bod wanneer autisme in beeld wordt gebracht. Het zou mooi zijn om ook de beperkte (of moeizame) zelfredzaamheid van veel mensen met autisme onder de aandacht te brengen. Het hoeft ook geen verhaal van kommer en kwel te zijn…maar wat meer realisme zou mooi zijn!

Reageren