Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Dagbehandeling in kinder- en jeugdpsychiatrie uit de tijd?

Dagbehandeling is een relatief kostbare vorm van behandeling die in de kinder- en jeugdpsychiatrie de laatste jaren veel wordt toegepast als alternatief voor een klinische opname. Omdat dagbehandeling relatief dure zorg is, staat deze bij de inkoopgesprekken met zorgverzekeraars en nu ook met gemeenten, voortdurend onder druk. De ontstaansgeschiedenis als opnamevervangende dagbehandeling lijkt daarbij vaak te worden vergeten. Bij de transitie van de jeugd-ggz naar de gemeenten vervalt bovendien het “medisch taxivervoer” en komt er nog een eigen bijdrage voor het “verblijf zonder overnachting”, wat voor extra kosten zorgt bij ouders. De vraag is of dagbehandeling nog wel financierbaar is en hoe snel we nieuwe alternatieven kunnen bedenken.

Hoe ontstond de dagbehandeling?

De Bascule kent momenteel een groot aantal “stoelen” voor dagbehandeling. Net als veel andere specialistische instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie heeft de Bascule de afgelopen jaren het aantal klinische bedden fors afgebouwd. Een belangrijke succesbepalende factor daarin was de “ombouw” van klinische opname naar een lichtere en goedkopere vorm van behandeling, namelijk de opnamevervangende dagbehandeling. Hierdoor hoefden we minder kinderen klinisch op te nemen dan vroeger en konden we bovendien meer kinderen behandelen. In veel gevallen bleek dagbehandeling net zo effectief als klinische opname.

Toenemende (financiële) druk op de dagbehandeling

4Kinderen-lezen-boek-klas.jpgDe omzetting van “bedden” naar “stoelen” maakte de kosten per cliënt lager. Een raar neveneffect was echter dat door de verschuiving van kosten van “ligdagen” naar “behandeluren”, de DBC-component (DBC = diagnose-behandel-combinatie, het financieringssysteem in de jeugd-ggz) nu juist duurder werd. Binnen de kliniek hoeft de tijd van de sociotherapeuten (de professionals die 24/7 bij de kinderen zijn) op de afdeling niet apart geregistreerd te worden; dat zit immers in de “deelprestatie verblijf”, waardoor op de DBC-component alleen de uren van bijvoorbeeld de psychiaters en de psychologen drukten. Op de dagbehandeling moet dat wel.

De voortdurende druk vanuit de zorgverzekeraars om de kosten per cliënt te verlagen, maakt dat alle langdurige behandelingen en dure DBC’s continu onder een vergrootglas liggen. Nadat de “hoogste” DBC-“minutenstaffels” de laatste jaren in tarief waren verlaagd, was het lastig geworden een dagbehandelingafdeling rendabel te kunnen laten werken. We proberen dus waar mogelijk dagbehandeling nu weer om te zetten in intensief ambulante (thuis)behandelvormen of in deeltijdbehandeling (een paar dagdelen per week naar de Bascule komen in plaats van 4-5 hele dagen); maar dat is niet voor alle cliënten een adequate oplossing. En het uitgangspunt is goede zorg voor iedereen, dus dit is een lastig dilemma.

Daarbij kijken we ook of de zorg per se in onze gebouwen moet worden aangeboden of dat het ook bijvoorbeeld op scholen kan waarop al veel kinderen met psychiatrische problemen zitten. Zo hebben we deeltijd- en dag¬behandelingsgroepen opgezet bij Altra – een instelling voor jeugdzorg en (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO) – en groepsbehandelingen op enkele scholen voor speciaal onderwijs.

Extra effecten van de transitie

Recent is de dagbehandeling nog meer onder druk komen te staan. Uiteraard kijken in de transitie ook gemeenten naar de kosten per cliënt en vragen zich opnieuw af, of voor de dagbehandeling geen goedkopere alternatieven voorhanden zijn. Maar er komen nog twee wijzigingen in de financiering bij die ertoe leiden dat ouders die de extra kosten niet kunnen opbrengen, hun kinderen niet naar de dagbehandeling kunnen laten komen.

Ten eerste is na de transitie voor opname in kliniek of dagbehandeling een eigen bijdrage van de ouders verschuldigd. Vanuit het perspectief van de jeugdzorg, waar dit al langer zo was, lijkt dat logisch: als een kind niet thuis verblijft hebben de ouders minder kosten. Maar in de jeugd-ggz is dat niet zo: de ouders blijven gewoon verantwoordelijk voor bijvoorbeeld kleding van het kind en hebben juist extra kosten doordat ze voor overleg met de behandelaren juist meer reiskosten maken. Er zijn hierover recent Kamervragen gesteld, dus we hopen dat deze maatregel alsnog wordt ingetrokken.

Ten tweede vervalt de mogelijkheid voor medisch taxivervoer van de kinderen naar de dagbehandeling toe. Dit was altijd een coulanceregeling in de zorgverzekeringswet, die niet mee is gegaan in de transitie naar de gemeenten, omdat het geen formeel onderdeel van de jeugd-ggz was. Die mogelijkheid vervalt dus gewoon. Dit betekent dat we moeten zoeken naar mogelijkheden om nog meer deeltijd- of dagbehandeling te doen op scholen voor (voortgezet) onderwijs waar de gemeenten wel verantwoordelijk zijn voor het schoolvervoer.

En nu?

Voor kinderen en jongeren betekent dit dat we die dagbehandeling ofwel op een (V)SO-school moeten doen, dan wel op een plek waar jongeren zelfstandig naartoe kunnen reizen. Waar dat niet kan zullen ouders zelf oplossingen moeten gaan zoeken voor het vervoer. Als de behandeling op school plaatsvindt, moeten we de dagbehandeling vaak in elk geval voor een deel van de behandelperiode omzetten naar deeltijdbehandeling, omdat het leerlingenvervoer gebonden is aan schooltijden. Ook proberen we het model van de “basisklas” meer in te zetten: groepsbehandeling in de klas.

Deze ontwikkeling heeft ook een positieve kant: door intensiever met het onderwijs samen te werken versterken we het “normaliseren” van de kinderen en jongeren met een psychiatrische aandoening. En hoe beter een cliënt in het onderwijsdomein vooruit komt, hoe beter dan ook weer is voor de effectiviteit van de psychiatrische behandeling.

students-99506_1280Dit betekent wel dat er meer druk op de schoolteams komt te liggen die de moeilijker kinderen en jongeren meer uren in de klas krijgen. Alleen door nauwer samen te werken kunnen we dat realiseren. Wij kunnen alle tijd die we besteden aan de individuele cliënten (hun leerlingen) gewoon op een DBC blijven schrijven. Maar voor de tijd die we moeten besteden aan het breder ondersteunen en bijscholen van de docententeams op de scholen zullen we met de scholen of de regionale samenwerkingsverbanden in het onderwijs nadere afspraken moeten maken. En we zullen ook de jeugdzorg daarbij moeten betrekken om ook de orthopedagogische begeleiding van het docententeam en de leerlingen/cliënten te versterken.

Dus: dagbehandeling meer “samen” met jeugdzorg en onderwijs

Heeft de dagbehandeling zijn tijd gehad? Het is in elk geval veel moeilijker geworden om deze vol te houden en ze zal steeds meer onder druk komen te staan. We zullen deze dus gedeeltelijk moeten afbouwen naar meer intensief ambulante behandelvormen. Maar helemaal zonder dag- en deeltijdbehandeling kunnen we voor sommige groepen cliënten niet. We kunnen de bedrijfsmatige risico’s van de niet rendabele dagbehandeling managen door met nog meer energie en creativiteit alternatieven te zoeken, vooral samen met scholen en de jeugdzorg. En voor de resterende groepen moeten we ons verlies nemen en naar wegen zoeken om de financiële verliezen op andere – meer rendabele – behandelingen te kunnen compenseren. Zo blijven we in staat om ook de cliënten met zwaardere psychiatrische aandoeningen een effectief behandelaanbod te kunnen doen.

Wim Gorissen Over Wim Gorissen

directeur effectiviteit en vakmanschap bij het Nederlands Jeugdinstituut | roeier | sociaal-geneeskundige (arts M&G) | liefhebber van chocolade en van Latijns-Amerikaanse en klassieke muziek | getrouwd en twee volwassen kinderen

Reacties

  1. #PassOnderwijs nóg belangrijker

    RT“@GorissenWim @DeKennis: Dagbeh. kinder-&jeugdpsychiatrie uit tijd? http://t.co/HLWAhRpMy0” @Prixie54

  2. #PassOnderwijs nóg belangrijker

    RT “@GorissenWim: blog @DeKennis: Dagbehandeling kinder-&jeugdpsychiatrie uit tijd? http://t.co/HLWAhRpMy0”

  3. Dagbehandeling in kinder- en jeugdpsychiatrie uit de tijd? http://t.co/WuwtCrx9jn via @DeKennis

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten