Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Destigmatiseren door met z’n allen te transformeren

De verschillen tussen kinderen met een diagnose zijn dezelfde als de verschillen tussen kinderen zonder een diagnose. Dat is een van de belangrijkste destigmatiserende resultaten die ik in mijn proefschrift beschrijf. Wat in de maatschappij als ‘gek’ wordt gezien, wijkt dus niet zo gek veel af van dat wat we als ‘normaal’ beschouwen. Anders gezegd; het verschil tussen kinderen met een stoornis is geworteld in de verschillen tussen kinderen zonder een stoornis. Tijdens de proefschriftverdediging heb ik geprobeerd uit te leggen wat de consequenties van deze bevinding kunnen zijn. Ik pleitte toen voor een verrijking van het onderwijs. Natuurlijk zijn het ontwikkelen van voldoende reken- en taalvaardigheid van cruciaal belang om mee te kunnen draaien in de maatschappij. En ook creatieve vakken, aardrijkskunde, geschiedenis en gymnastiek zijn onontbeerlijk. Toch zou ik graag zoiets als ‘vaardigheid in het omgaan met diversiteit’ aan het curriculum willen toevoegen. 

13Kinderen-samen-blauwe-luchtDestigmatiseren: kinderen diversiteit leren waarderen

Leren omgaan met verschillen, of dat nu uiterlijke, culturele, psychische of cognitieve verschillen zijn: het is noodzakelijk om prettig te kunnen werken en leren in de klas. Nu passend onderwijs van kracht is kunnen meer kinderen (eventueel met extra ondersteuning) regulier onderwijs volgen. Dat betekent dat kinderen die voorheen naar het speciaal onderwijs gingen of thuis zaten, nu meedraaien in het regulier onderwijs. Dat kan effect hebben op de groepsdynamiek en sfeer in de klas. Geen reden tot paniek, maar wel aanleiding om kinderen te leren diversiteit te waarderen.

Kinderen hebben er ontzettend veel aan om te leren dat een klasgenootje razend druk kan zijn, moeite heeft contact te maken, angstig is, of snel boos wordt, en daar niets aan kan doen. Door meer te weten te komen over stoornissen, leren ze hier beter mee omgaan en gaan ze wellicht ook de sterke en leuke kanten van hun bijzondere klasgenoten zien. Skills die ook later in het leven – bijvoorbeeld in het contact met collega’s – heel nuttig zijn.

Inmiddels denk ik: misschien is een uitbreiding van het onderwijscurriculum niet groots genoeg. Van ouders hoor ik dat de eigen kracht van het netwerk al snel overschat wordt. Door stigma en uitsluiting (‘Nee, ik wil niet dat mijn kinderen met die van jou afspreken’) is het vangnet waar gezinnen in 2015 een groter beroep op moeten doen geslonken tot een handjevol vrienden en grootouders. Misschien is het goed om niet alleen kinderen te onderwijzen in diversiteit, maar moet er een appèl worden gedaan op betrokkenheid van iedereen bij deze gezinnen.

Ook gezinnen en wijken transformeren

De zorg transformeert, moeten we misschien allemaal mee transformeren? De nieuwe Jeugdwet beoogt het opvoedkundige klimaat te versterken in niet alleen scholen, maar ook in gezinnen en in wijken. ‘Nederland verandert, de zorg verandert mee’ zo luidt de campagne. De zorg verandert, zoveel is duidelijk, maar nu ‘de Nederlander’ nog. Laten we niet langer een kind met een diagnose probleemeigenaar maken, maar de maatschappelijke ruimte voor diversiteit vergroten! Ons bekommeren om de verwarde psychiatrische patiënt die steeds meer zichtbaar wordt in de wijk.

Er is minder geld voor zorg, dus sommige gedragsproblemen kunnen we niet meer als problematisch beschouwen. Ik vind meer ruimte voor diversiteit een mooi streven. Destigmatiseren. Waarom zouden we ons wel schamen voor een depressie, maar niet voor een gebroken been? Waarom kunnen we sympathie voelen – en geld inzamelen – voor een kind dat lijdt aan leukemie, maar waarom werkt dat niet bij autisme? Komt dat door een imagoprobleem bij gedragsstoornissen? Vinden we gedragsstoornissen beangstigender? Of vinden we deze kinderen (of: hun ouders) zelf laakbaar? Destigmatisatie kost tijd. De zorg verandert, Nederlander, verander mee!

Jolanda van der Meer Over Jolanda van der Meer

senior beleidsmedewerker transitie en transformatie jeugd-ggz | neuropsycholoog | gepromoveerd op onderzoek naar ADHD en ASS | reislustig & werklustig | geniet van discussiëren, dansen en lezen | wars van (maatschappelijke) onverschilligheid

Reacties

  1. mooie oproep! interessant is ook dat meer ruimte voor diversiteit maakt dat degene die afwijkt minder energie hoeft te besteden aan zelfstigma ( in een poging stigma door de ander voor te zijn) en daardoor meer ruimte en energie overhoudt voor ontwikkelen van eigen talenten en zelfstandig burgerschap!

  2. Je pleidooi ‘om leren gaan met diversiteit’ ondersteun ik volledig. Een hardnekkige neiging het gemiddelde als de norm te beschouwen is een ontwikkeling in de samenleving die al enige tijd aan de gang is, ook in het onderwijs. Er is steeds minder geduld met afwijkingen van de vastgestelde norm als we naar kinderen kijken.

    Vanuit een orthopedagogisch perspectief zou ik het volgende aan je oproep willen toevoegen. Er is een tendens probleemgedrag van kinderen psychiatrisch te classificeren. Diagnostiek die de ontwikkelingsbehoeften van kinderen in kaart brengt geeft meer inzicht in de aard en de achtergrond van problemen en de benodigde hulpverlening. Destigmatiseren, omgaan met diversiteit betekent ook: niet het label centraal stellen maar de ontwikkelingsbehoeften van het kind.

    Zie ook mijn blog ‘Diagnosedrift rem op ontwikkeling kind’ http://ow.ly/DySe4

    Hans Koppies, orthopedagoog

  3. Destigmatiseren door met z’n allen te transformeren http://t.co/dv1helg5Jn via @DeKennis

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten