Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Bijzondere ervaringen: een aanleg voor psychose

Een belangrijke ontwikkeling in de psychiatrie is de vroegonderkenning van psychose. Met een korte behandeling aan jongeren met bijzondere ervaringen wordt voorkomen dat zij het contact met de realiteit verliezen. Daardoor kan in de helft van de gevallen worden voorkomen dat iemand afglijdt naar een psychose. Dat is een grote winst, want iemand met een psychose is slecht voor rede en hulp vatbaar. Voorkomen is dus beter dan genezen. Is deze strategie ook geschikt voor jongeren tussen de twaalf en achttien jaar?

Verschillende instellingen voor jeugd-ggz vragen adolescenten een korte lijst met vragen over ‘buitengewone ervaringen’ in te vullen. Bijvoorbeeld het ruiken, horen en zien van dingen die er niet zijn, telepathische ervaringen of het contact met jezelf verliezen. Bij jongeren die hoog scoren op deze lijst wordt verder diagnostisch onderzoek gedaan. Als blijkt dat iemand aanleg voor psychose heeft, krijgen ze een training aangeboden.

Hoe leer je iemand omgaan met bijzondere ervaringen?

De training is er op gericht om iemand er van te overtuigen dat er voor de verschijnselen een logische verklaring is. Een bekende buitengewone ervaring is dat iemand overal ‘betekenisvolle’ cijfers ziet. Met de opdracht om een aantal dagen blauwe auto’s te tellen, merk je dat als je op blauwe auto’s let, je ook heel veel blauwe auto’s ziet. Dan begrijpt de cliënt beter hoe selectieve aandacht werkt. Ook wordt uitgelegd dat het horen en zien van dingen die anderen niet waarnemen iets is dat bij veel mensen voorkomt. En dat dit geen opdrachten zijn die van buiten komen. Door deze behandeling aan jongeren die het contact met de realiteit nog niet verloren hebben, blijkt het mogelijk om te voorkomen dat ze afglijden naar psychose.

Werkt de behandeling ook bij jonge adolescenten?

Instellingen bieden de buitengewone ervaringentraining aan naast de behandeling voor de klacht (bijvoorbeeld angst of stemmingsklachten) waarvoor behandeling gezocht is. Het effect van de behandeling is aangetoond bij jongvolwassenen. Of het ook bij adolescenten werkt, hopen we aan te tonen met de projecten die nu lopen. In de eerste plaats moeten we uitvinden wanneer de alarmbel moet gaan luiden. Voor de vragenlijst naar ‘buitengewone ervaringen’ is een score vastgesteld waarbij het voor jongvolwassen nuttig is om verder diagnostisch onderzoek te doen. We weten echter dat deze ervaringen bij adolescenten veel vaker voorkomen en dat ze daar vaak overheen groeien. Dan is een behandeling natuurlijk niet nodig. Het gaat er dus om uit te vinden welke jongeren een risico lopen om psychotisch te worden.

Welke behandelvorm is het meest geschikt?

De interventie bij volwassenen bestaat uit individuele gesprekken. Dat kan natuurlijk ook bij adolescenten. Maar er is ook een groepstraining ontwikkeld, omdat we denken dat adolescenten in een groep meer opsteken. Er zijn ook plannen voor een e-health module en een app. Allemaal gebaseerd op hetzelfde principe: de adolescent in contact houden met de realiteit en te voorkomen dat de buitengewone ervaringen de overhand krijgen.

Albert Boon Over Albert Boon

vroeger speelgoedwinkelier, nu psycholoog | twee zonen (1996 & 1998) | onderzoeker in de K&J psychiatrie (De Jutters, Lucertis en Curium) | liefhebber van moderne muziek: Hazes, Radiohead, ...

Reacties

  1. De nieuwste blog van onze onderzoeker Albert Boon al gelezen? Over bijzondere ervaringen: http://t.co/AiiSbZKLVu

  2. Albert Boon Albert Boon zegt

    Geachte meneer Hamelink,
    Wat een vreselijk verhaal. Dat drukt me als onderzoeker wel weer gelijk met mijn neus op de werkelijkheid. In de praktijk wordt er zoveel mogelijk volgens ‘bewezen’ methoden behandeld. Dat wil zeggen op een manier die effectief is gebleken in onderzoek. Het probleem is echter dat we van veel psychische stoornissen nog te weinig begrijpen. Zeker als er sprake is van een combinatie van stoornissen zoals bij uw dochter blijkbaar het geval is. Bij veel medicijnen is onderzocht of ze effectief zijn, maar dat gaat dan altijd over grote groepen. Op individueel niveau is het vaak zoeken naar welk middel effectief is.
    Door het onderzoek zoals ik dat in mijn blog heb beschreven hopen we in de toekomst te voorkomen dat jongeren psychotisch worden. Dat is helaas bij uw dochter niet gelukt en ook in de nabije toekomst zal het niet bij iedereen lukken om psychose te voorkomen. Maar ik denk dat dit onderzoek wel een manier is om dichter bij de oplossing te komen.
    Albert Boon

  3. Avatar K. Hamelink zegt

    Geachte lezer,
    Ik wordt een beetje moedeloos van al die onderzoeken.
    Mijn dochter is al bijna vier jaar onder “behandeling” bij de Jutters voor depressie stoornissen met spychose aanvallen.
    Heeft eerst verkeerde medicijnen voorgeschreven gekregen en van de huidige medicijnen is niet zeker of ze eigenlijk wel werken.
    In elk geval zijn de klachten niet verdwenen en gebruikt ze nog steeds ablify, anti depressiva en themazepan en oxazepan bij aankomende crisis.
    Omdat ze het bij de Jutters ook niet meer weten gaat mijn dochter naar PsyQ met een wachtlijst van wel een half jaar.
    Het moet toch niet gekker worden in Nederland.
    Onderzoeken is goed, goed behandelen is beter.

    groet,
    Krijn Hamelink

  4. Aandacht voor psychose. In mijn geval uitermate interessant. #jeugdwet http://t.co/Txckcbqb4c #jggz #jeugdzorg #transitie

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten