Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

De illusie van ontschotte jeugdzorg

De jeugdzorg is hopeloos versnipperd, door een wirwar aan geldstromen. Dat moet ophouden. Dit kabinet wil alle financiering vanaf 2015 via de gemeentes laten lopen, zowel voor lichte als complexe jeugdzorg. Het huidige systeem kost niet enkel veel geld, het hindert ook de zorg aan gezinnen en kinderen. Eén financieringsstroom via de gemeente zal het toelaten maatwerk te bieden, of het nu gaat om opvoedingsproblemen of om een ernstige psychiatrische stoornis.

Met deze ene financieringsstroom denkt men een geheel ‘ontschot’ systeem te creëren. Zonder perverse systemen en zonder hindernissen voor gezinnen. Denkt men, want het is duidelijk dat er met de aan de Tweede Kamer aangeboden Jeugdwet een aardig aantal nieuwe schotten zullen verrijzen.

Schot 1: Gemeente- en regiogrenzen

Straks wordt hulp aan gezinnen bekostigd volgens het woonplaatsbeginsel: de gemeente waar het gezin met een kind woont of het laatste gewoond heeft betaald. Wat als …
… een gezin naar een naburige gemeente of regio verhuist? De kans dat die gemeente elders zorg heeft ingekocht, is groot.
… (net) gescheiden ouders beide in een andere regio wonen en ze elk een kind bij zich ingeschreven hebben? Welke gemeente betaalt de integrale hulp?
… ouders (tijdelijk) naar het buitenland verhuizen (en daar hulp nodig is)?
… een kind van dakloze ouders aan de andere kant van het land verblijft?

Specialistische aanbieders zullen met meerdere gemeenten en regio’s te maken krijgen. Elk van de 408 gemeenten en 41 regio’s mag zelf zijn beleid maken over de aard van jeugdhulp, de wijze van financiering, kwaliteitscriteria, …. Curium-LUMC, een kleinere kinderpsychiatrische instelling, bediende de voorbije jaren zo’n 20 regio’s en 100 gemeenten. Zal de woonplaats van een kind vanaf 2015 bepalend zijn voor wat we mogen bieden? En als een kind naar een andere regio verhuist, moeten we hulp stoppen of, in het beste geval, ons houden aan andere voorwaarden?

Schot 2: Zorgzwaarte echelons

Zorg zal straks ingekocht worden op wijk-, gemeente-, regionaal-, bovenregionaal- en wellicht ook landelijk niveau. Meer specialistische zorg vergt specifieke competenties. Een gemeente zal direct kunnen bepalen welke zij inkoopt op wijk- of gemeenteniveau. De lichtere zorg. Voor de meer complexe zorg op een hoger niveau zullen gemeenten gezamenlijk inkopen via een inkooppartij: zo ontstaan wederom onvermijdelijk meerdere geldstromen.

Hoeveel kinderen in een gemeente volgend jaar ernstige problemen zullen krijgen valt niet te voorspellen. Als enkele kinderen plots ernstige problemen vertonen, kan dat gauw meer dan € 100.000 kosten per jaar. Dat kan een gat slaan in de gemeentebegroting. Bovenregionale en landelijke inkoop zijn nodig om risico’s te spreiden. Daarom is het doorschuiven van problemen naar een hoger echelon – waar gemeenten ook deels voor elkaar betalen – geenszins een onwaarschijnlijk scenario. Zeker gezien de financiële problemen van veel gemeenten.

Schot 3: Leeftijdsbarrières

Voor het 18e levensjaar is zorg voor psychische stoornissen een voorziening waar de gemeente voor instaat. Na het 18e levensjaar wordt het verzekerde zorg. Gemeenten en zorgverzekeraars bepalen hun eigen inkoopbeleid. Als je dus na je 18e verjaardag met dezelfde hulp verder wil, dan bestaat de kans dat je van zorgverzekeraar of van hulpverlener moet veranderen.

Schot 4: Gezinskloof

Psychische problemen komen vaak familiaal voor. De zorg voor het kind is straks een gemeentelijke sociale voorziening. Die voor ouders is verzekerde zorg, zelfs als die dezelfde stoornis als hun kind hebben. De gemeente zal bepalen waar het kind hulp kan krijgen, de verzekeraar waar de ouder heen moet. Kwaliteitseisen, rechten en plichten bij hulp voor het kind worden anders dan die voor de ouders. Bij ouders bestaat het medisch beroepsgeheim nog, bij het kind niet meer.

Schot 5: Soma versus psyche

De gemeente betaalt straks alle psychische jeugdzorg, de zorgverzekeraar alle somatische. Psychische problemen komen echter vaak samen met lichamelijke problemen. Het wordt nogal wat om helder te krijgen wie wanneer wat betaalt. Bijvoorbeeld bij een kind met onverklaarbare somatische klachten. Als artsen bij een kind met buikpijn na uitgebreid onderzoek geen somatische oorzaak vinden, moet de rekening dan alsnog naar de gemeente? En als die niet heeft ingekocht bij die zorgverlener, moet je het dan zelf betalen? En wat als er later alsnog een somatische oorzaak blijkt te zijn?

Schot 6: Voor pillen een ander bonnetje

De ziektekostenverzekering vergoedt ook na 2015 de medicatie, tenzij kinderen in een instelling verblijven. De gemeente moet echter gesprekstherapie bekostigen. Doordat een huisarts of een kinderarts ook medicatie kan voorschrijven, kan dat wel eens veel makkelijker te verkrijgen zijn dan gesprekstherapie, waarvoor de gemeente eerst toestemming moet verlenen. Demedicaliseren is een doel van de jeugdwet, mogelijk bereikt de wet net het omgekeerde.

De illusie van ontschotte jeugdzorg

In tal promotiefilmpjes Transitie Jeugdzorg en Jeugdzorg 3.0 spiegelt de overheid ons voor hoe mooi de ontschotte jeugdzorg wordt na 2015. Een illusie, waarvoor kinderen en jongeren en hun ouders een hoge prijs zullen betalen.

Robert Vermeiren Over Robert Vermeiren

hoogleraar Kinder- en Jeugdpsychiatrie LUMC | 5 (stief)kinderen & een fantastische vrouw | hoogleraar forensische jeugdpsychiatrie VUMC | liefhebber van (echte) chocolade en verse broodjes op zondag | directeur Patiëntenzorg van Curium-LUMC | Oranje of de Rode Duivels?

Reacties

  1. @JasperMooren @Jan_Bennink @haitskevdlinde Het wordt een nachtmerrie. Qua bureaucratie, privacy en op medisch gebied. http://t.co/T8Ui1Fr9k0

  2. @SieffersN zie ook mijn #blog, illusie van ontschotte jeugdzorg http://t.co/VfTTYevkf9 @EssieNL @WiltrudeTvdB @petitiejeugdggz @MonaKeijzer

  3. @andre_rouvoet @kaatje36 @egerrit nieuwe schotten, nieuwe perverse prikkels. ‘Illusie van ontschotte #jeugdzorg’ http://t.co/VfTTYevkf9

  4. Ik zeg: het wordt één groot drama! RT @FredBaltus: De illusie van ontschotte jeugdzorg http://t.co/ZUrMKWGTKL

  5. De schotten worden anders geplaatst. Zou dat goedkoper zijn? De illusie van ontschotte jeugdzorg http://t.co/S3553yIlBi

  6. #EKjeugd Zoals @andre_rouvoet zegde: knip gesprekstherapie-medicatie dreigt medicalisering te verhogen. http://t.co/VfTTYevkf9

  7. @ArdKleijer perverse prikkels zullen blijven, dankzij nieuwe schotten die ontkend worden. lees http://t.co/VfTTYevkf9 @oosterhoff2

  8. De illusie van ontschotte #jeugdzorg http://t.co/Gh5YwOMUd6 Nieuwe schotjes: op gemeente, zorgzwaarte, leeftijd, psyche/soma, binnen gezin

  9. De illusie van ontschotte jeugdzorg http://t.co/d43tQkOUJ9: en de gezinnen zijn al zo kwetsbaar!

  10. Annemarie bos zegt:

    Word tijd dat er meer aan preventie gedaan zou moeten worden .. Gevolgen vechtscheidingen voor kinderen zijn levenslang .. Taak van BJZ is beschermen daar waar psychise geweld de overhand neemt ..

  11. Weet je wat er allemaal voor je verandert vanaf 2015, als je als #ouder hulp wil voor je #kind? Lees actief mee,… http://t.co/Ddc1XrWD23

  12. anne-miek wijnbergen anne-miek wijnbergen zegt:

    Vanavond Levy gezien waarin veel van deze zorgen heel duidelijk worden. Het is geen bangmakerij die moeder in het filmpje heeft heel reeele zorgen. Wat als straks de behandeling wegvalt. Of de gemeente vindt dat 40 dagen wel genoeg zijn? Het lijkt wel of de wethouders volkomen gebrainwasht zijn of een mooi sprookje voorgehouden is. Want ja het wordt toch wel te gek zoveel kinderen die specialistische zorg nodig hebben, al die etiketjes om nog maar niet te spreken van de pillen. We kunnen al die problemen best als samenleving oplossen. De realiteit is dat de omgeving van kinderen en volwassenen met psychiatrische problemen op zijn zachtst gezegd niet weten hoe te reageren laat staan in staat is begrip te tonen. Mijn eigen ouders konden niet zien dat er iets aan de hand was tot ze het hoorden van de kinderpsychiater. Hoe moeten zij helpen als een van onze kinderen een volkomen overprikkelde bui krijgt? Laat staan dat ik dat kan verwachten van de buurvrouw. Wat schieten deze kinderen op met een bezoek aan het wijkcentrum. Autisme bijv. is geen opvoedprobleem, maar het vergt wel buitengewoon specifieke eisen waaraan je als ouder moet voldoen. En dat leer je niet van adviezen als op tijd naar bed, toezicht bij het buitenspelen en niet teveel cola. Dat onze kinderen gebaat zijn bij de drie R’s hadden we zelf namelijk ook al bedacht. Eigenlijk hebben ze in hun levensloop steeds hulp en begeleiding nodig. Soms niet, soms weinig en soms extreem veel. In plaats van minder hebben onze kinderen juist meer hulp nodig.

  13. Respect voor de verwoording. Ik denk dat veel ouders van kinderen die extra zorg nodig hebben, de komst van 2015 zwaarmoedig inzien. En wanneer dan het spreekword pas als het kalf verdronken is dempt men de put aan de orde is en alles weer bakken met geld kost om terug te draaien valt te bezien maar het kan niet anders dan dat dit systeem faalt en teruggedraait zal moeten worden en wat zijn we er dan allemaal mee opgeschoten niets… behalve dat er dan alleen aan het maken van de plannen en het terug draaien van de plannen weer een hoop geld en tijd verloren is gegaan.

Reageren