Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Autisme en seksualiteit: hot topic?

Moeten we met autistische jongeren over seksualiteit praten? Niet zo heel lang geleden hoorde ik collega-hulpverleners nog wel eens zeggen dat we ‘geen slapende honden moesten wakker maken’. Ondertussen lijkt het eerder een populair thema.

In mijn dagelijkse werk met jongeren met autismespectrumstoornissen (ASS) lijkt seksualiteit voor een aantal jongeren vanzelfsprekend maar niet voor allemaal: sommigen lijken er niet mee bezig, anderen vinden het lastig en weer anderen kunnen aan weinig anders denken. Er komen jongeren op consultatie over wie de omgeving zich erg zorgen maakt, maar ook jongeren die zelf met vragen zitten. Sommigen jongeren gaan vlot een relatie aan, anderen laten fors grensoverschrijdend gedrag zien. Mijn vraag was of jongeren met autisme vaker moeilijkheden ervaren of in problemen raken op seksueel gebied.

Op zoek naar meer informatie

Er is nog niet zo lang aandacht voor dit thema en er is weinig onderzoek naar seksualiteit bij mensen met autisme. Een eerste stap was om bestaande onderzoeken naar seksualiteit en autisme kritisch te bekijken en samen te vatten. Ons uitgangspunt was hierbij dat seksualiteit een onderdeel is van de normale ontwikkeling.

Hebben mensen met autisme seks?

Op basis van de bestaande onderzoeken blijkt seksualiteit ook een deel van de ontwikkeling van mensen met autisme. Veel jongeren en volwassenen willen een partner en zijn geïnteresseerd in seksueel contact. Ervaring met opwinding en masturbatie is waarschijnlijk even gewoon als bij mensen zonder autisme. Minder ervaring met relaties en partnergericht seksueel gedrag lijken verklaarbaar door de sociale beperkingen die deel zijn van autisme. Er is daarbij vooral veel aandacht geweest voor ongepast en opvallend seksueel gedrag, al dan niet gericht op anderen, maar het blijkt nog niet dat dit meer voorkomt in deze groep. Het bleek ook belangrijk om rekening te houden met seksueel misbruik van deze kinderen en jongeren, en de effecten daarvan op hun verdere ontwikkeling. Homoseksualiteit en contact met mensen van hetzelfde geslacht lijken relatief vaker gezien te worden bij mensen met autisme. Er zijn ook heel wat beschrijvingen van jongeren en volwassen die het gevoel hebben dat ze eigenlijk van het andere geslacht zijn. Hiervoor is nog geen wetenschappelijk bewijs.

En hoe gaat de omgeving hier mee om?

Ouders en leerkrachten lijken steeds meer aandacht te besteden aan seksuele opvoeding, maar hebben behoefte aan meer informatie en aan ondersteuning door professionals. De overtuigingen van ouders over de seksualiteit van hun kinderen lijkt te bepalen of ze dit ter sprake brengen, en ook bij professionals leven verschillende overtuigingen. Er zijn geen onderzoeksresultaten over welke voorlichting het meest geschikt zou zijn, hoewel verschillende auteurs het belang benadrukken van aandacht voor sociale vaardigheden.

Is er dan nog wel extra onderzoek nodig?

Het aantal artikelen over dit onderwerp in de wetenschappelijke literatuur is beperkt: er zijn zo’n 50 artikelen, waarvan de helft beschrijvingen van afzonderlijke jongeren of volwassenen die opvallend seksueel gedrag lieten zien. De onderzoeken zijn vaak gebaseerd op observaties van begeleiders of ouders. Er zijn ook veel verschillen tussen de onderzochte mensen met autisme (bv. met en zonder een verstandelijke beperking, verschillende leeftijden,…) . We kunnen dus niet zeker zijn dat de resultaten uit die onderzoeken te veralgemenen zijn naar alle mensen met ASS.

Wel dus! Hoe verder…

Er blijven veel vragen algemeen naar de seksuele ontwikkeling bij jongeren met autisme maar ook specifiek naar het ontstaan van specifieke interesses, grensoverschrijdend gedrag, seksuele oriëntatie en gender-identiteitsproblemen. Er is dus behoefte aan verder systematisch onderzoek bij goed omschreven groepen. In de dagelijkse praktijk moeten we ondertussen actief aandacht besteden aan dit thema door informatie te bieden, te informeren en actief te bevragen hoe mensen met autisme hun seksuele ontwikkeling en functioneren ervaren.

Dewinter, J., Vermeiren, R., Vanwesenbeeck, I. & Van Nieuwenhuizen, Ch. (accepted for publication). Autism and normative sexual development: A narrative review. Journal of Clinical Nursing.

Jeroen Dewinter Over Jeroen Dewinter

klinisch psycholoog | onderzoeker | Belgische bourgondiër | wandelaar | gedragstherapeut | nieuwsgierige koppigaard

Reacties

  1. “@dejutters: moeten we met jongeren met autisme over seksualiteit praten?” Lees reactie psycholoog Dewinter…. http://t.co/zTgQWBaJcR

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten