Over kinderen, hun psychische problemen, hun ouders en hun behandelaars.

Nieuw-Zeeland: ‘softe’ bestrijding van jeugdcriminaliteit leidt tot keiharde resultaten

Nederland staat nog steeds bovenaan in Europa wat betreft het aantal gedetineerde minderjarigen, terwijl in bijvoorbeeld Nieuw-Zeeland bijna geen jongeren opgesloten zitten. Hoe we van de Nieuw-Zeelanders kunnen leren om echte crime-fighters te worden.

‘Family Group Conferences’ hebben in Nieuw-Zeeland gezorgd voor een drastische vermindering van jeugdcriminaliteit. Belangrijk onderdeel van het Nieuw-Zeelands model is op maat gesneden psychologische of psychiatrische begeleiding voor de delinquente jongere.

Onderbezette psychologische dienst?

De taxi zet me af bij een groot plantsoenachtig terrein met enkele losjes verspreide lage gebouwen: het Greenlane Clinical Centre in Auckland, Nieuw Zeeland. Ik heb een afspraak bij de Youth Forensic Services. Van klinisch psycholoog Alex Bajac krijg ik een rondleiding door enkele gedateerd uitziende kantoren, waar vijf klinisch psychologen werken. Zij zijn met een sociaal psychiatrisch verpleegkundige en een psychiater verantwoordelijk voor de psychologische en psychiatrische zorg voor jongeren die delicten plegen in de gehele regio Auckland (2 miljoen mensen), inclusief de jongeren die in een instelling zitten. Voor Nederlandse begrippen zijn ze nogal onderbezet: in Teylingereind, een van de justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) waar ik de afgelopen jaren onderzoek heb gedaan, werken tien psychologen en orthopedagogen en een psychiater op 100 jongeren. Ik vraag me dus onmiddellijk af hoe ze in Nieuw Zeeland het werk afkunnen met zo weinig mensen.

Wat als een delinquente jongere psychische problemen heeft?

Het werk van de psychologen bestaat voor een groot deel uit ‘fitness to stand trial’-beoordelingen. Op de rechtbank bekijkt een maatschappelijk werker of een jongere die een delict heeft gepleegd zo’n beoordeling nodig heeft. Als de psycholoog vervolgens denkt dat een jongere ongeschikt is om terecht te staan, dan gaat het proces niet door. Ze zijn verbaasd als ik vertel dat we dat in Nederland niet hebben. ‘Maar wat dan als hij zwakbegaafd is? Of autistisch? Of psychotisch?’ Tsja… Daar hebben we al die psychologen in de instellingen misschien wel voor. En je hoopt dan dat de rechtbank een pro-justitia rapport aanvraagt, zodat een psychiater en een psycholoog de jongere onderzoeken. Maar zo’n rapport is absoluut niet standaard. In Nieuw Zeeland bekijken Youth Forensic Services dus al of er psychologische of psychiatrische zorg moet komen en hoe dit te organiseren, voordat de jongere überhaupt voor de rechter staat. Ze doen een voorstel, en de rechter bekrachtigt dit, vaak zonder dat de jongere moet voorkomen.

Detentie als stok achter de deur i.p.v. eindstation

Ik hoor ook dat het Nieuw-Zeelandse jeugdrechtssysteem werkt met Family Group Conferences, in Nederland (in aangepaste vorm) in opkomst als de ‘Eigen Kracht Conferentie’. Dit is een door een gespecialiseerde rechtbankmedewerker begeleide bijeenkomst met de jonge dader, belangrijke volwassenen uit zijn omgeving, slachtoffer(s) en vaak ook een psycholoog. Samen bepalen zij de compensatie voor het slachtoffer en ze maken een plan hoe de jongere in het vervolg op de rails kan blijven. Ze maken bijvoorbeeld afspraken over psychologische of psychiatrische begeleiding, school, vrijetijdsbesteding en stellen concrete doelen om de jongere aan de afspraken te houden. De rechtbank dient als stok achter de deur voor als de jongere zijn doelen niet behaalt. Want dan kan hij altijd nog in een residentiële instelling belanden. Dit is echter meestal niet nodig. Deze in sommige ogen ‘softe’ benadering heeft geleid tot harde resultaten: het aantal arrestaties onder jongeren is sinds het invoeren van Family Group Conferences met 70% gedaald.

Crime-fighten op zijn Nieuw-Zeelands

Ik ben enorm onder de indruk van het Nieuw-Zeelandse systeem: heel weinig gedetineerde minderjarigen en er is veel aandacht voor preventie, door middel van het inschakelen van de omgeving van de jongere en het organiseren van adequate begeleiding. Door deze aanpak krijgen jongeren die naast hun delictgedrag psychische problemen hebben in een vroeg stadium passende hulp. Misschien dat ze daardoor in Nieuw-Zeeland toekunnen met minder forensisch psychologen en psychiaters. In Nederland roepen beleidsmakers en publiek vaak om meer en hardere straffen voor jeugdige daders. Ook al is er de laatste jaren veel gedaan aan begeleiding tijdens en na detentie, is het nog steeds de vraag of gevangenisstraf wel de beste optie is voor bestrijding van jeugdcriminaliteit. Jongeren die relatief lichte delicten plegen komen in Justitiële Jeugdinrichtingen in contact met ernstig criminele jongeren, waar geen positieve invloed van uit gaat. Daarnaast gaan ze na het uitzitten van hun straf gewoon weer terug naar hun omgeving met hun oude (criminele) vrienden en verleidingen. Het Nieuw-Zeelandse voorbeeld laat zien dat er ook een andere, effectieve manier is om de jeugdcriminaliteit te bestrijden.

Pauline Vahl Over Pauline Vahl

PhD-student Academische Werkplaats Forensische Zorg voor Jeugd | moeder van Hauk | import-Amsterdammer | arts-assistent psychiatrie Arkin | reiziger | bezitter van 50 paar schoenen

Reacties

  1. Avatar Peter Hulshof zegt

    Hier wordt een wel heel erg rooskleurig beeld geschetst van de kinder- en jeugdpsychiatrie in Nieuw Zeeland. Zelf heb ik recent anderhalf jaar als kinder- en jeugdpsychiater in Nieuw Zeeland gewerkt. Een bijzondere ervaring in vele opzichten maar het meeste zal me bijblijven hoe beperkt de kinder- en jeugdpsychiatrie in dit land is en hoe groot de problemen.
    Nieuw Zeeland is niet voor niks het land met de een na hoogste suicide ratio onder jongeren. Er is een groot tekort aan professionals in de jeugd GGZ en behandelmogelijkheden. Ik denk dan ook dat het eerder een noodzakelijk kwaad is dat er minder forensisch psychologen en psychiaters zijn dan dat ze er echt mee uit kunnen. Ook denk ik dat het beeld wordt vertekend omdat in Nieuw Zeeland veel jongeren die in de criminaliteit belandden uiteindelijk niet wordt gezien door de forensische psychiatrie om diverse redenen. Mochten ze wel worden gezien dan is er een groot deel dat misschien minder in aanraking komt met justitie maar nog wel problemen blijft houden, met name alcohol en drugsproblemen en de al genoemde suicidaliteit.
    De Family Group Conferences zijn op zich een mooi idee om ieder bij de behandeling te betrekken en duidelijke afspraken te maken. In de praktijk echter blijkt dit vaak lastiger uit te voeren vanwege oa de moeite die het kost om de, veelal complex samengestelde, betrokkenen bij elkaar te krijgen en het vaak willens en wetens negeren van de gemaakte afspraken.

Het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie maakt gebruik van cookies voor analyse van het gebruik van deze website en om de website optimaal te laten werken. Uw bezoek blijft daarbij anoniem. Voor meer informatie, zie onze privacyverklaring

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten